305معادن «ركاز» گويند، اما اهل حجاز به مالى كه مردم قبل از اسلام دفن مىكردند، ركاز مىگفتند. هر دو قول محتمل است، زيرا هر يك از آنها در زمين ثابت يافت مىشد. 1 بنابراين ركاز به معناى معدن و مالى است كه انسان آن را به تملك خود درآورده باشد. 2 از ديگر معانى كه براى «ركاز» بيان كردهاند، غنيمت مىباشد و از اين جهت «ركاز» به معناى غنيمت ذكر شده كه گويا حاجى با طعامى كه بخاطر آمدن از مكه مىدهد، غنيمتى از ثواب را براى خود بدست مىآورد و مويد آن روايتى است كه از رسول الله(ص) نقل شده: «الصوم فى الشتاء الغنيمۀ الباردۀ» 3 «روزه در زمستان غنيمتى سرد است [در زمستان به علت خنكى روزها و كوتاهى آن، روزه گرفتن امرى آسان و راحت مىباشد]». هر چند در روايات ديگرى «ركاز» به معناى طلا و نقر بكار رفته، 4 اما در ذيل روايت فوق تصريح شده، مراد از «ركاز» [وليمه دادن] فردى است كه از مكه آمده باشد. لازم به ذكر است در كتب فقهى اهل سنت بجاى واژۀ «ركاز» از كلمۀ «نقيعه» استفاده است. «نقيعه» از «نقع» به معناى نحر كردن شتر آمده 5و اصطلاحاً به طعامى گويند كه براى بازگشت مسافر مهيا و آماده مىگردد و اين عملى مستحب است. 6 روايت دوم:
«روي موسي بن بكر، عن أبي الحسن الأول(ع) «أن رسول الله(ص) قال: لا وليمة إلا في خمس، في عرس، أو خرس، أو عذار، أو وكار أو ركاز، فالعرس التزويج، و الخرس النفاس بالولد، و العذار الختان، و الوكار الرجل يشتري الدار، و الركاز الرجل يقدم من مكة» 7اين روايت همانند روايت اول مىباشد، با اين تفاوت كه سلسله سند آن متفاوت مىباشد.
بررسى سند و دلالت
موسى بن بكر واسطى داراى كتاب است و جماعتى آن را روايت كردهاند 8 و هر چند برخى او را واقفى معرفى كردهاند، اما اين امر ثابت نشده، بنابراين طريق به او بنابر اصح، حسن بوده 9و سند