238كنيم، حدود شصت ميليون كيلوگرم گوشت خواهد بود. حال اگر هر كيلو گوشت، فقط دو هزار تومان فرض شود، به رقمى حدود صد و بيست ميليارد تومان مىرسد. چنين سرمايه عظيمى مىتواند همه ساله بخش فراوانى از خوراك نيازمندان را در سراسر جهان تأمين كند؛ اما متأسفانه به فلسفه قربانى چنانكه شايسته آن مراسم عظيم است، توجه نشده و سالهاست اين منبع پاك و مقدس اسلامى، طعمه حريق مىشود وجز بخش كوچكى از آن به مصرف نمىرسد.
ب) مبارزه با استثمار
نكته ديگرى كه در اقتصاد حج شايان تأمل است اين است كه موسم حج و بازار اقتصادى آن و يا نذورات، تبرّعات و ساير منابع مالى و معيشتى، بهصورت ابزار ثروتاندوزى در دست معدودى پولدار و استثمارگر نباشد. اين موضوع، علاوه برآنكه همهجا در طرحهاى جامع اقتصادىاسلام، نقش بنيادى ايفا مىكند، در حج نيز به دليل اهميت ويژهاش لحاظ شده است. با اين فلسفه اقتصادى، ائمه(ع) مردم را متوجه مىكردند كه اگر هدايا و نذورات كعبه به مصرف نيازمندان نمى رسد و به جيب پولداران و متوليان وابسته سرازير مىشود، ازدادن آن خوددارى كنند. اساساً نذوراتى كه در جهت مصلحت مردم فقير و يا مصالح اسلام به كار نمىرود، مشروع نيست.
سكونى از امام صادق(ع) و آن حضرت، از قول امير المؤمنين(ع) نقل كرده است كه فرمود:
لوكان لي و اديان يسيلان ذهبا و فضه ما اهديت الى الكعبة شيئأ لأنّه يصير الى الحجبة دون المساكين.
اگر دو وادى در اختيار من باشد كه سيل طلا و نقره در آن جارى شود و موج بزند، چيزى از آن را به كعبه هديه نمىكنم؛ چرا كه به دست پرده داران و متوليان مىرسد نه به دست نيازمندان و فقيران.
همچنين در روايتى از پيامبر(ص) و ائمه معصوم(ع) آمده است:
انما لايستحب الهدي إلي الكعبه لأنّه يصير إلى الحجبة دون المساكين.
هديه دادن قربانى، براى كعبه استحباب ندارد؛ زيرا به دست پردهداران و نگهبانان و متوليان مىرسد، نه بيچارگان و مستمندان.
مفهوم اين روايت اين است كه همانا قربانى و نذورات و هدايا و هر منفعت اقتصادى ديگر در رابطه با حج، يارى رساندن به نيازمندان و زدودن فقر و گرسنگى از چهره جامعه اسلامى است. اگر قرار باشد سود اينها به جيب ثروتاندوزان ريخته شود، بايستى از اعطاى آن خوددارى كرد. معلوم است كه در زمان امام صادق(ع) و ائمه هدى(ع)، توليت كعبه، به دست چه كسانى بوده است. خلفاى اموى، مروانى و عباسى كه نه فقط شايستگى پردهدارى و توليت كعبه را نداشتند؛ بلكه از آن كانون مقدس، به