234در روايتى از قول امام صادق(ع) نيز آمده است:
«الحاج لا يملق ابدا قلت و ما الاملاق قال إلافلاس، ثم قال: و لا تفتلوا اولاد كم من املاق »؛ «هرگز حجگزار تهى دست و ور شكسته بر نگردد».
بدينترتيب حج، افزون بر آثار معنوى، از پاداش دنيوى و نعمتهاى مادى نيز برخوردار است و بىنيازى، بركت و سلامت به همراه مىآورد.
ب) تجارت ضمن عبادت
در سفر حج، به كسب و تجارت اجازه داده شده است و چنانكه اشاره كرديم، فلسفه آن بالا بردن توان مالى حجگزاران و در نتيجه، تقويت عموم مسلمانان از رهگذر اين كنگره جهانى است. تجارت و كسب در سفر حج، عاملى در برگزارى اين فريضه جهانشمول و تأمينكننده معاش گروهى از زائران است كه اگر كسب و تجارت نكنند، قادر به تأمين هزينه سفر خود نيستند. ازاينرو، رخصت داده شده است كه زائران از سود تجارت و داد و ستد و امثال آن، در چارچوب شرع و به تناسب شئون بهره گيرند تا بدينوسيله استطاعت مالى و توان افراد بيشتر شود و اجتماع حج، فزونى گيرد.
عن معاوية بن عمار قال لأبي عبدالله(ع) الرجل يخرج في تجارة إلى مكة او يكون له ابل فيكريها حجته ناقصة ام تامة؟ قال لا بل حجته تامه.
معاويۀ بن عمار مىگويد: از امام صادق(ع) پرسيدم: «كسى كه به قصد تجارت رهسپار مكه مىشود يا شتران خود را كرايه مىدهد، حج او ناقص است يا كامل؟ حضرت در پاسخ فرمود: حج او تمام است».
محمد بن سنان مىگويد: امام على بن موسى الرضا(ع) در پاسخ به پرسشهايى كه طى نامهاى براى من نوشتند، از فلسفه حج نيز سخن گفتند و پس از ذكر اسرار عبادى و عرفانى و همچنين آثار معنوى، فرهنگى، تربيتى و تاريخ آن، به اقتصاد و آثار معيشتى نيز اشاره كردند. در بخشى از آن نامه آمده است:
ومع ما في ذلك لجميع الخلق من المنافع... و منفعه من في شرق الارض و غربها و من في البر و البحر من يحج و من لم يحج من تاجر و جالب و بائع و مشتر و كاسب و مسكين و قضاء حوائج اهل الاطراف و المواضع الممكن لهم الاجتماع فيها كذلك... ليشهدوا منافع لهم...؛
يكى از علل وجوب حج، منافعى است كه از اين رهگذر به تمام خلق مىرسد. همچنين منافعى نصيب كسانى مىشود كه در شرق، غرب، خشكى و دريا هستند؛ چه آنهايى كه حج مىگزارند و چه آنان كه به حج نيامدهاند. اعم از تاجر يا واردكنندگان، فروشنده يا خريدار، پيشهور يا مستمند. همچنين حج، تأمين كننده نيازهاى ساكنان اطراف و مكانهايى است كه مىتوانند در موسم اجتماع كنند تا بدين وسيله، شاهد منافع خود باشند.