216
اللّهُمَّ أصلِح لي دُنياي الَّتي جَعَلتَ فيها مَعاشي. [3]
بار خدايا! دنياى مرا به سامان آور؛ همان را كه مايه زندگانى من قرار دادهاى.
در اين ديدگاه، جامعه انسانى هر گاه فرصت يابد تا دين خدا را به شيوهاى درست در زمين جارى سازد، شاهد شكوفايى اقتصادى - بيش از آنچه در تصوّرش گنجد - خواهد بود. و چنين روزى بىشك خواهد آمد. اسلام، پديده ثروتمندى جامعه را از نعمتهاى خداوند براى انسان قلمداد مىكند و مردم را برمىانگيزد كه اين نعمت را پاس دارند و نيز از ايشان مىخواهد كه ثروت را در مسيرى كه به تكامل آنان بينجامد، به كار گيرند [4].
چنانچه در كلمات اميرالمومنين(ع) مكرراً به نعمت بودن ثروت اشاره شده است:
إنَّ مِنَ النِّعَمِ سَعَةَ المالِ [5].
ثروت فراوان، از نعمتها است.
نِعمَ البَرَكَةُ سَعَةُ الرِّزقِ [6].
گشاده روزى، چه نيكو بركتى است!
مِن هَنيءِ النِّعَمِ سَعَةُ الأَرزاقِ [7].
از نعمتهاى گوارا، گشادگى روزى است.
در اين نظرگاه، ثروت بهترين ياورِ تقوا و خودسازى است كه رادمردى را آشكار مىسازد. كاستىها و عيبها را مىپوشاند. آرامش و ثبات درون را در پى مىآورد. پاداشِ كسى را كه از آن به نيكى و درستى بهره بَرَد، افزون مىكند؛ و در يك كلام، مايه پايدارى دين و دنيا است [8].
پيامبر خدا(ص) مىفرمايند:
نِعمَ العَونُ عَلى تَقوَى اللهِ الغِني [9].
چه ياور خوبى است توانگرى براى تقواى خدايى!
پيشوايان و راهبران بزرگ اسلام، پيشگامان عرصه توسعه اقتصادى بودند. ايشان را كه مىنگرى همّتهاشان را در تلاش سختكوشانه و پيوسته صرف مىكنند و از پروردگار خويش خاضعانه مىخواهند كه از فقر نجاتشان بخشد و از تنگناى اقتصادى دورشان دارد [10].
در جانب ديگر اين ديدگاه، مىنگريم كه اسلام، واپسماندگى اقتصادى را نكوهش مىكند و آن را از گونههاى بلا و مصيبت و نيز از مجازاتهاى خداوند و نشانه خشم او و ناخشنودىاش از جامعه مىشمارد[11].
(وَ ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلاً قَرْيَةً كٰانَتْ آمِنَةً مُطْمَئِنَّةً يَأْتِيهٰا رِزْقُهٰا رَغَداً مِنْ كُلِّ مَكٰانٍ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللّٰهِ فَأَذٰاقَهَا اللّٰهُ لِبٰاسَ الْجُوعِ وَ الْخَوْفِ بِمٰا كٰانُوا يَصْنَعُونَ ) [12].
و خداوند شهرى را مَثَل مىزند كه امن و آرام بود، روزى آن به فراوانى از هر جاى مىرسيد، امّا