200ابعاد مختلف بهويژه در بعد اقتصادى به پيكره مسلمين وارد گرديده است. انصافاً صاحب نظران ممالك اسلامى نسبت به اين امر مهم چگونه مىانديشند؟آيا بهطور شايسته از اين اجتماع عظيم بهره لازم را بردهاند؟ آنان متأسفانه صحنه حج را به اجانب سپردهاند تا از اين ذخيره بزرگ دينى با تمام قوا به استثمار مردم مسلمان بپردازند. هر ساله چندين ميليون مسلمان در اقصى نقاط جهان در قالب دو برنامه دينى و بين المللى حج و عمره، وارد سرزمين حجاز مىگردند طبيعتاً در اين همراهى و حضور، هزينههاى كلانى صرف مىگردد و بخشهاى مختلف اقتصادى، اعم از سيستم توزيع و توليد و مصرف در آن درگير مىشوند كه اگر امت اسلامى نسبت به هر يك از آنها تعامل و رفتارهاى منطقى و عاقلانه اقتصادى پيش گيرد قطعاً به بخش عظيمى از دشوارىهاى نظام مالى خود پاسخ مثبت مىدهد. شواهد نشان مىدهد كه تاكنون برنامه منظم و استراتژيك در اين خصوص انديشه نشده است. كارگزاران حج اعم از ميهمان و ميزبان و كشورهاى مبدأ و مقصد نسبت به تعيين خطمشى اقتصادى كه منجر به درك منافع جمعى مسلمين و استقلال آنان گردد تا به حال مسكوت مانده و بازار مالى حجاج و رفتارهاى اقتصادى آنان و هزينههاى هنگفت كه دولتها و ملتها در پروژه عظيم حج صرف مىكنند چندان با مطالعه و برنامهريزى دقيق همراه نيست. بنابراين فرصت دوباره مىطلبد تا با نگاهى دقيق و نو، به نقش اقتصاد حج و تأثير آن در پيشرفت و توسعه فرهنگ دينى ملل مسلمان گام نهاد. اينك كه با پيام نوروزى مقام معظم رهبرى سال90 بهعنوان سال جهاد اقتصادى نامگذارى شده است شايسته مىنمايد از اقدام بجا و مبارك بعثه مقام رهبرى در برگزارى همايش علمى حج و اقتصاد سپاسگزارى گردد تا انشاء الله فتح بابى را براى اصلاح برنامهها و تبين ارتباط معيشت و اقتصاد و مناسك حج در آينده نزديك از طرف جمهورى اسلامى ايران شاهد باشيم.
بيان مسئله
از مجموعه احكام و مناسك عبادى برخى از احكام هستند كه علاوه بر مقاصد معنوى و عبادى داراى آثار معيشتى و اقتصادى مىباشند؛ حج از جمله اين عبادات مىباشد چرا كه دين اسلام اصولاً براى اصلاح الگوى امور دنيا و آخرت از طرف خداوند به مردم معرفى شده است و سعادت انسان در هر يك از دو سراى دنيا و آخرت لازم و ملزوم يكديگرند. با توجه به همين اصل، مسئله ارتباط و هماهنگى اقتصاد و حج، در قرآن و سنّت به صراحت مورد اشاره قرار گرفته است. اسلام با نگرش ويژه خود به مسئله حج و نقش تعيينكنندۀ آن در عزّت و عظمت امّت و با توجه به ضرورت توانمندسازى اقتصادى در دستيابى به استقلال، براى امور معيشتى و ساير جنبههاى زندگى در موسم حج و برخوردارى مطلوب از معنويت آن دستوراتى را توصيه نموده است كه مجموعهاى از منابع دينى اعم از آيات و روايات به آن اشاره دارند.