171بگيرد كه كالاهايى كه فرد، اكنون يا در آينده مصرف مىكند، در يك مجموعه كالايى، داراى مطلوبيت حداكثرى شود.
گاهى تحليلهاى اقتصادى بهگونهاى ايستا و راكد است و فقط در يك زمان مشخص و ساكن، مطرح مىشود و گاهى نيز بهصورت فعال و پويا ارائه مىگردد كه در اين حالت، زمان بهعنوان يك عامل مهم بر متغيرها تأثير مىگذارد. طبيعى است كه در سطح تحليل اقتصاد خرد، وقتى شخصى براى حج ثبتنام مىكند، تا 5 يا 10 (و اخيرا تا 17) سال آينده به حج مشرف مىشود. اين تحليل در قالب اقتصاد پويا مىگنجد كه مىتوان مطلوبيت زمان حال و آينده را با هم مبادله كنيم. در اين چارچوب است كه مصرف كننده، حاضر مىشود از مصرف زمان حال خود بكاهد و با ثبت نام، بخشى از درآمد خود را براى تشرف به حج در سالهاى آينده كنار بگذارد. با توجه به اينكه تعداد متقاضيان اعزام به حج بهصورت بالقوه صدها و بهصورت بالفعل دهها ميليون نفر را شامل مىشود، اقتصاد حج در سطوح مختلف قابل مطالعه است.
به طور كلى، اقتصاد حج در سطوح خرد، كلان، توسعه، منطقه اى، بينالملل و جهانى شدن به شرح زير قابل مطالعه است. 1 از طرفى اين مقاله به سطوح فوق، بدون تأكيد بر بعدى خاص، مرتبط است:
1. سطح خرد
تقاضا براى حج از سوى مسلمانان هر سال بيشتر مىشود. و آنان نيز مانند ساير افراد مايلاند تا براى انجام اين فريضه، هزينه كمترى بپردازند و سفر هرچه با كيفيتترى نيز داشته باشند. 2 البته اين موضوع، گذشته از استطاعت و نيتى است كه براى انجام اين سفر دارند كه در آن قرب الى الله و كسب رضايت خداوند در تابع مطلوبيت، از جايگاه محورى برخوردار است. همچنين فرصت ارزشمندى است كه