170
7. اسلامگرايى
رواج و احياى مؤلفههاى فرهنگى در بسيارى از كشورهاى آسيايى - اسلامى را بايد نشانهاى از پويايى جمعيتى و اقتصادى آنان دانست. 1از طرفى خلأ چشمگيرى كه با سقوط ايدئولوژى در جوامع كمونيستى سابق به وجود آمده، منجر به احياى باورهاى مذهبى در اين مناطق گرديده؛ بهگونهاى كه در تمامى اين جوامع از آلبانى گرفته تا ويتنام قابل ملاحظه است. در سالهاى اخير نيز شاهد ارتباط شبكهاى مسلمانان اعم از ايرانيان هستيم تا جايى كه برژينسكى مىگويد: «در جهان امروز به لحاظ راهبردى، به هيچ وجه نمىتوان مسلمانان را ناديده گرفت». (برژينسكى، 1383) مسلمانان كمكم با يكديگر مرتبط مىشوند و در نتيجه زيربناى يك فرهنگ معنوى و گسترده جهانى را كه بهطور بالقوه در اختيار دارند، رفتهرفته به فعليت مىرسانند.
مسلمانان در اروپا و در امريكا، هزاران پايگاه اينترنتى را راهاندازى كردهاند كه برخى از آنها با استقبال بسيار زيادى مواجه شده است. همچنين خبرگزارىها، راديوها و شبكههاى بسيارى در سطح جهان، فعاليت اسلامى دارند؛ از جمله راديو اهل البيت به زبان انگليسى در فنلاند 2 حتى مسلمانان روستايى با شبكههاى گسترده خود چون «الجنابى» 3 و دارالكليب ( Darkulaib) بر جريان جهانى شدن مؤثرند.
از سوى ديگر، توسعه اقتصادى تحت تأثير متغيرهاى فرهنگى است و شواهد فراوان، اين انديشه «وبر» را كه گفته «فرهنگ صرفاً يك پيامد اقتصادى نيست، بلكه مىتواند ماهيت اقتصاد را شكل دهد» تأييد مىكند. 4واقعيت اين است كه كشورهاى اسلامى امروزه در حال تبديل شدن به يك بازار بزرگ با كالاها و خدمات خاصاند و ايران نيز بهعنوان يك كشور اسلامى بزرگ و شناخته شده، از مزيتهاى بالقوهاى براى موفقيت در بازار كالاهاى اقتصادى و فرهنگى برخوردار است.
اقتصاد حج در سطوح خرد، كلان، توسعه، منطقهاى، بينالملل و جهانى شدن
اقتصاد حج كه با گردشگرى فرهنگى و مذهبى ارتباط دارد، به سطوح مختلف مطرح در ادبيات اقتصادى مربوط مىشود. در سطح يك مصرف كننده، فرد مىخواهد حداكثر مطلوب بودن زمان حال و زمان آينده را براى خود داشته باشد. در اقتصاد، يك «تابع مطلوبيت» داريم كه بايد بهگونهاى شكل