134سياست و نارضايتى از نتايج آن مىتواند شاخصى منفى براى ارزش گذارى آن باشد. يكى از راههاى سنجش اين نسبت، استفاده از روشهاى نمونه گيرى و نظر سنجى از ثبتنام كنندگان و همچنين كسانى كه موفق به ثبتنام نشده اند، است.
د) نماگرهاى تسهيل حج
براى بررسى تاثير سياست اقتصادى تامين مالى داخلى بر تسهيل حج مىتوان از نماگرهايى چون تغييرات متوسط زمان انتظارى ثبتنام، و تغييرات در متوسط سن حجاج، استفاده كرد. البته مىتوان سهم تسهيلات بانكى از هزينههاى حج را نيز بهعنوان متغيرى براى سنجش ميزان تسهيل حج در نظر گرفت. اگر سياست تامين مالى داخلى حج موجب كاهش سهم تسهيلات بانكى حج شود، اين سياست اثرى منفى بر تسهيل حج برجاى گذاشته است.
ه) نماگرهاى عدالت توزيعى
براى بررسى آثار توزيعى سياست تأمين مالى داخلى در بهرهمندى از امكان ثبتنام مىتوان از معيارهاى چون سهم دهكهاى بالا در ثبتنام استفاده كرد. با توجه به اينكه استفاده از وجوه ثبتنام حج عوايدى در بر دارد، نسبت متوسط عوايد سپرده گذاران حج به متوسط عوايد ساير سپردهگذاران بانكى مىتواند نماگرى براى سنجش عدالت توزيعى در بهرهمندى از عوايد سياست باشد.
7. بررسى آثار سياستگذارى اقتصاد حج در جمهورى اسلامى ايران
در اين بخش به بررسى آثار مثبت و منفى سياستگذارى تامين مالى داخلى حج و يا ثبتنام طولانى مدت حج (تمتع و عمره) در جمهورى اسلامى ايران مىپردازيم. با توجه به مشكلات موجود در دسترسى به اطلاعات، تحليل خود را به طور عمده بر اطلاعات موجود از ثبتنام عمره در سال 1390 متمركز مىكنيم.
در ثبتنام عمره در سال 1390، براى تمامى 6 ميليون و 600 هزار متقاضى كه در دور جديد عمره ثبتنام كرده بودند اولويتهاى تا تعيين شد. براساس اطلاع رسانى سازمان حج و زيارت، اولويت پيش از ، به ثبتنام شدههاى سال 13 اختصاص دارد. با توجه به اينكه هر اولويت شامل هزار نفر مىشود، زمان بندى اعزام مسافران به زمان آغاز اعزامها و همچنين سهميه ايران بستگى دارد. با توجه به اطلاع رسانىهاى سازمان حج و زيارت چند حالت زير متصور است.
حالت اول : براساس برخى ارزيابىها از آنجا كه اولويتهاى قديمى اعزام حج تا سال 1392به طول مىانجامد، اعزام اولويتهاى جديد (اولويتهاى 300 تا 600) از سال 1393 آغاز مىشود. سازمان حج