190كسى كه بر ديدگاه ما دربارۀ صحابه آگاه شود، مى‌داند كه اين ديدگاه در ميان ديدگاه‌هاى ديگر، حد وسط و ميانه است؛ زيرا ما نه تفريط كرده كه همچون غُلات همۀ صحابه را تكفير كنيم و نه اهل افراطيم كه همچون عامۀ اهل سنّت همۀ آنها را توثيق كنيم. فرقۀ كامليه و كسانى كه در غلوّ مانند آنها هستند، قائل به كفر همۀ صحابه شدند. اما اهل سنت مى‌گويند: «هركس كه از پيامبر (ص) حديثى بشنود يا هر مسلمانى كه پيامبر (ص) را ببيند، مطلقاً عادل است. بدين‌جهت، به حديث «كلّ من دبّ أو درج منهم أجمعين أكتعين أبصعين» ¹استناد كرده‌اند.

نزد ما شيعيان، هرچند خودِ مصاحبت، به تنهايى فضيلت بزرگى است، اما عصمت‌آور نيست. بنابراين، اصحاب نيز مانند ديگر مردم، هم اهل عدالت دارند كه همان علما و بزرگان و اولياى صحابه هستند و هم بين آنان افراد متجاوز، مجرم، جنايتكار و منافق و همچنين افرادى كه حالاتشان مجهول است، وجود دارد. ما به صحابۀ عادل احتجاج مى‌كنيم و در دنيا و آخرت دوستدار آنها هستيم. اما كسانى كه در حق برادر و وصى پيامبر (ص) ظلم كردند و ديگر اصحابى كه اهل ستم و گناهان كبيره بودند، مانند معاويه (پسر هند جگرخوار)، ابن نابغه (عمرو بن عاص)، ابن زرقاء (مروان بن حكم)، وليد بن عقبه، مسلم بن أرطاة و امثال آنها، نزد ما هيچ احترامى ندارند و حديث آنها هيچ ارزشى ندارد. اما دربارۀ اصحابى كه ناشناخته هستند، توقف كرده، سخنى دربارۀ آنها نمى‌گوييم تا اينكه حال آنها براى ما روشن شود. ²