91پس اين غيبت، به معناى نبود امامميان مردم نيست؛ زيرا آنان او را مىبينند، اما نمىشناسند و مىدانند كه امامدوازدهم وجود دارد و كردارشان را مىبيند. آن حضرت بدين معنا نزد مردم و شيعيان، ناشناس است و چنين مخفىشدن و پنهان ماندن، غيبتى به شمار مىرود كه عين حضور است و زمينه تحرّك بهتر و بيشتر را براى امام(ع) فراهم مىآورد.
«شيخ صدوق» از امامرضا(ع) چنين نقل مىكند:
«لا يُرَى جِسْمُهُ وَلا يُسَمَّى بِاسْمِه» 1؛ «جسم او ديده نمىشود و نام او برده نمىشود».
او همچنين از امامصادق(ع)، روايت مىكند:
يَفْقِدُ النَّاسُ إِمَامَهُمْ فَيَشْهَدُ الْمَوْسِمَ فَيَرَاهُمْ وَلا يَرَوْنَه. 2
مردم امامخود را گم مىكنند و از دست مىدهند و او در موسم حج، حاضر مىگردد و آنان را مىبيند، اما مردم او را نمىبينند.
روايات گوناگونى به صراحت يا اشاره، چگونگى حضور امامرا بيان مىكنند. شيخ طوسى \ از محمد بن عثمان عمرى نقل مىكند:
وَاللهِ إِنَّ صَاحِبَ هَذَا الأَمْرِ لَيَحْضُرُ الْمَوْسِمَ كُلَّ سَنَةٍ فَيَرَى النَّاسَ وَ يَعْرِفُهُمْ وَ يَرَوْنَهُ وَلا يَعْرِفُونَه. 3
به خدا قسم! صاحب اين امر در هر سال، در موسم حج حاضر مىشود و مردم را مىبيند و آنان را مىشناسد. آنان [نيز] او را مىبينند، اما نمىشناسند.
بنابراين، غيبت امام(ع) مستلزم كنارهگيرى و دورى او نيست. بلكه او حاضر است. ولى تا فراهم آمدن همه زمينههاى لازم براى قيام جهانىاش جان او بايد محفوظ بماند. از اينرو، مردم او را نمىشناسند و نمىدانند كه او مهدى آل محمد(عليهم السلام) است. پس