206
9. اين فرموده امام‌على(ع) را در نهج البلاغه درباره ابوبكر چگونه بايد توجيه كرد: او پاك و با عيب اندكى از دنيا رفت، طاعت الهى را به‌جا آورد و به‌گونه شايسته، تقواى الهى را رعايت كرد. 1
اين سخن با جمله «
لله بلاء الفلان » آغاز شده و امام‌چنين فرموده است:
خدا او را در آنچه آزمايش كرد، پاداش خير دهد كه كجى‌ها را راست و بيمارى‌ها را درمان و سنّت پيامبر(ص) را به پاداشت و فتنه‌ها را پشت سر گذاشت. با دامن پاك و عيبى اندك درگذشت، به نيكى‌هاى دنيا رسيده و از بدى‌هاى آن رهايى يافت. وظائف خود نسبت به پروردگارش را انجام داد و چنان‌كه بايد از كيفر الهى مى‌ترسيد. خود رفت و مردم را پراكنده بر جاى گذاشت كه نه گمراه، راه خويش شناخت و نه هدايت شده به يقين رسيد.
شارحان «نهج‌البلاغه» در بيان مقصود از «فلان» سخنان گوناگونى گفته‌اند:
الف) «قطب‌الدين راوندى» ميگويد: «حضرت در مقام ستايش برخى از بزرگان اصحاب خود است كه پس از رسول‌خدا(ص) به فتنه‌آلوده نشدند»؛
ب) «ابن ابى‌الحديد» ميگويد: «مقصود عمر بن‌الخطاب است» 2؛
ج) «طبرى» ميگويد:
اين جملهها، سخنان دختر «ابى‌خثيمه» نوحهگر مدينه است، نه على بن ابى‌طالب(ع). هنگامى‌كه عمر درگذشت، دختر ابى‌خثيمه اين جملهها را در