205

8. ارتداد مردم پس از رحلت پيامبر(ص) به چه معناست؟

روايات فراوانى از امامان‌معصوم(عليهم السلام) و همچنين در منابع اهل‌سنت در اين‌باره وجود دارد كه گروهى از مردم پس از درگذشت پيامبر اسلام(ص) مرتد شدند.

مقصود از ارتداد در اين روايات، بازگشتن از باور به خدا، قيامت و پيامبر نيست، بلكه ارتداد از يكى از اصول مهم اسلام، يعنى ولايت است. آنان در روز غدير با على(ع) بيعت و وفادارى خويش را به اين اصل اعلام كردند، اما پس از درگذشت پيامبر اين پيمان را شكستند و از آن باور بازگشتند. البته انگيزه افراد در اين كار گوناگون بود. برخى از آنان از روى تعصب و شمارى ديگر از سر ترس و برخى از آنان به دليل كشته‌شدن كسانى از بستگانشان در جنگ‌هاى صدر اسلام به دست على(ع)، به ارتداد دچار شدند. ¹

در روايتى آمده است كه چهل نفر با اميرالمؤمنين(ع) بيعت كردند. آن حضرت به انگيزه آزمون آنان فرمود: «فردا سرهايتان را بتراشيد و نزد من آييد». هيچ‌يك از آنان جز سلمان، مقداد و ابوذر نيامدند و عمار هم بعد از ظهر پيش آن حضرت رفت. ²