66داشت، بايد عيب او را پوشيده نگه داريم و براى ديگران آشكار نسازيم. گرچه عيبجويى و غيبت همهجا حرام است، ولى حرمت آن در اين سفر عبادى بيشتر است. چه بسا ممكن است تمام اندوختههاى معنوى با يك غيبت به نامه اعمال غيبت شونده منتقل شود و انسان با كولهبارى سنگينتر از گناه بازگردد.
9. مزاح با همسفران
از مصداقهاى مهم خدمات معنوى سفر حج، بهداشت روحى و روانى زائران است. 1 يكى از لوازم سفر فراهم كردن اسباب سرور و شادى با شوخى، سخنان روحبخش و داستانهاى نشاطآور است.
در روايات سفارش شده كه براى رفع خستگى سفر، خوب است از شوخىهاى سالم استفاده شود تا روح و روان افراد تلطيف گردد.
نقل شده كه پيامبر اكرم (ص) ، امام على و امام صادق عليهماالسلام بسيار مزاح مىكردند. پيامبر (ص) مىفرمود
:«إِنِّى لأَمْزَحُ وَلا أَقُولُ إِلَّا حَقّا» 2؛ «من مزاح مىكنم. اما جز حق نمىگويم».
درباره امام صادق عليه السلام نيز نقل شده است: «وَ كانَ كثيرَ الدُّعابَةِ وَ التبَّسُّمِ» 3؛ «حضرت بسيار شوخ طبع و خندهرو بود».
شايد در عرف، فعاليت بدنى، كمك مالى و دستگيرى از ضعيفان و بيچارگان مصاديق خدمت باشد، درحالىكه در فرهنگ اسلامى، گفتار نيز