275
نمونهاى از وحدت تشريعى قرآن
سورۀ نساء نمونهاى تشريعى از قانون مربوط به مسايل شخصى انسانى (قانون اموال شخصى \ ازدواج) را به ما ارائه مىدهد. مضمون تشريعى كه ما پيرامون آن به بحث مىپردازيم طىّ آيات 25- 22 سورۀ مزبور بيان شده است و احتمال مىرود كه تمام اين آيات به يكباره نازل شده باشد.
ما براى اعمال دقّت بيشتر تنها آيۀ 23 را به بحث مىگذاريم:
« حرام شده بر شما مادران شما و دخترانتان و خواهرانتان و عمّهها و خالههاى شما و دخترانِ برادر و دخترانِ خواهر و مادران شما، آنآنكه به شما شير دادهاند و خواهران شما از راه شير و مادران زنانتان و دخترانتان كه تربيت يافتهاند در كنار شما، از زنانتان كه به آنها دخول كرده باشيد. پس اگر به آنها دخول نكرده باشيد گناهى بر شما نيست و زنان پسرانتان كه باشند از پشتهاى شما و آنكه جمع كنيد بين دو خواهر مگر آنچه گذشته باشد. همانا خداست آمرزندۀ مهربان 1». « سورۀ نساء آيۀ 23 »
اين دستورى واضح و اساسى است كه در يك نَفَس قانون ازدواج را همراه تفاصيل و جزئيّات و نيز شروط قانونى و ضرورى آن تشريع مىكند. اين دستور به نحوهاى خاص زنان مُحرَّم (زنانى كه مقاربت با آنها حرام است - م - ) را نام مىبرد و شامل دو حكم اساسى بوده كه عبارتند از:
1- شمول 2- حصر كامل احوال مختلفى كه در آيۀ مذكور به آن اشاره رفته و در نظمى منطقى طبقهبندى شده است. بنابراين 13 حالت به چشم مىخورد كه طبقهبندى آشكار آنها، شرايط روانى و زمانى متفاوتى با خصايص وحى را ايجاب مىكند.
و حقيقت آن است كه پيامبر(ص) در احوال مذكور در اين آيه نه تفكّر قبلى داشته و نه آنها را تنظيم كرده است، و حال آنكه تحليل اين آيه نشان مىدهد كه