76 2-1. جايگاه اقتصاد در اسلام

بدون ترديد اقتصاد در اسلام يك هدف و مقصد نيست بلكه وسيله‌اى است براى نيل به مقاصد اصلى (كمال انسانى و قرب او به خدا) است.

قرآن مجيد اموال را سبب «قوام» جامعه دانسته: وَ لاٰ تُؤْتُوا السُّفَهٰاءَ أَمْوٰالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللّٰهُ لَكُمْ قِيٰاماً ¹؛ چنان كه كعبه نيز مايه «قوام» مردم معرفى كرده است: جَعَلَ اللّٰهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرٰامَ قِيٰاماً لِلنّٰاسِ ².

در عين حال مردم را از دلبستگى و «مفتون شدن» به دنيا بر حذر داشته و از آنان خواسته است هدف را با مقصد اشتباه نكنند: وَ اعْلَمُوا أَنَّمٰا أَمْوٰالُكُمْ وَ أَوْلاٰدُكُمْ فِتْنَةٌ ³.

حج كه تجلّى همه ابعاد اسلام و برنامه‌هاى آن است نمى‌تواند با اقتصاد جوامع اسلامى بيگانه باشد.

اسلام دين رهبانيت و ترك دنيا نيست:«لَيْسَ فِي أُمَّتِي رَهْبَانِيَّةٌ». ⁴حج نيز كه آينۀ اسلام است، بايستى توجّه به اقتصاد را در خود داشته باشد؛ نه اينكه حج صرفاً اعمالى رياضت گونه باشد كه فارغ از سياست و اقتصاد انجام گردد.

2-2. وضعيت كنونى اقتصاد در حج

در عصر حاضر حج با اهداف و تركيب اصلى خود، بسيار فاصله دارد؛ به ويژه در بخش اقتصاد! نه تنها حج در شرايط حاضر از نظر