223
سه. تردد بين خوف و رجا
سعى بين صفا و مروه، حركت بين خوف و رجا (ترس و اميد) است؛ يعنى، انسان سعى كننده از طرفى اميد به رحمت و آمرزش الهى در اين مكان دارد و از طرف ديگر از عملكرد گذشته و حسابرسى و عذاب الهى هراسناك است. در كلام برخى از بزرگان نيز آمده است: «آيا ]در صفا و مروه[ نيت كردى كه تو بين خوف و رجا هستى؟» 1
آيت الله جوادى در اين مورد مىنويسد: «مؤمن همواره بين خوف و رجا به سر مىبرد؛ گرچه شدت و ضعف آن دو در مقاطع مختلف زندگى او، متفاوت است و اين سرّ در سعى بين صفا و مروه جلوهگر است». 2
«كسى كه ميان صفا و مروه، سعى انجام مىدهد، در حقيقت مانند كسى است كه در درگاه پادشاهى آمد و شد مىكند و اظهار خلوص خدمت مىنمايد و به اميد استخدام و عنايت از جانب او، بار دوم كه مىرود به اميد اينكه اگر مرتبه اول او را نديده، در مرتبه دوم ببيند. اين رفت و آمد، صورتى از نزول و صعود همۀ موجودات است و همۀ موجودات بازگشتى دارند 3».
چهار. اعمال جاهلان مانع كار شما نگردد
در روايات تاريخى آمده است: مشركان در عصر جاهليت، در بالاى كوه صفا، بتى به نام «اساف» و بر بالاى مروه، بتى به نام «نائله» نصب كرده بودند. مسلمانان به جهت اين موضوع از سعى ميان صفا و مروه