226را بر او مىگشايد و از جايى كه گمان نبرد به او روزى عطا كند.» 1
امام صادق عليه السلام مىفرمايد: «دعا قضا را ردّ مىكند و همانا مؤمن گناهى را انجام مىدهد كه به سبب آن از رزق خدا محروم مىشود.» 2
امام رضا عليه السلام مىفرمايد: «شخصى صله رحم به جا مىآورد در حالى كه از عمرش سه سال باقى مانده است با اين عمل، خداوند عمرش را به سى سال تبديل مىنمايد و آنچه را كه بخواهد انجام مىدهد.» 3
3 - نظام سِفلى و عينى ناشى از نظام عِلوى و علمى و منبعث از اوست؛ به عبارت ديگر جهان ناسوت، محكوم جهان ملكوت است بنابراين ممكن است در مقابل نظام سفلى - و لااقل قسمى از آن يعنى عالم انسانى - در نظام عِلوى و عِلمى اثر بگذارد و سبب تغييراتى شود، هرچند همين تأثير نيز به موجب سرنوشت و به حكم قضا و قدر بوده باشد.
اين همان مسئله عالى و شامخ «بدا» است كه قرآن كريم براى اوّلين بار در تاريخ معارف بشرى از آن ياد كرده است. خداوند متعال مىفرمايد: يَمْحُوا اللّٰهُ مٰا يَشٰاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتٰابِ ؛ 4«خداوند هرچه را بخواهد [كه قبلاً ثبت شده است] محو مىكند و هرچه را بخواهد [كه قبلاً ثبت نشده است] ثبت مىكند و كتاب مادر (اصل و مادر همۀ كتابها و نوشتهها) منحصراً نزد اوست.»
4 - موجودات جهان بر دو قسم اند: برخى از آنها بيش از يك نوع خاصى ندارند؛ مانند مجردات عِلوى. برخى ديگر امكان بيش از يك نوع خاص از وجود در آنها هست. همانند ماديات.
موجودات مادى از يك مادۀ خاص به وجود مىآيند و زمينۀ به وجود آمدن موجودات ديگر مىباشند مانند همۀ موجوداتى كه محسوس وملموس مىباشند. در