39
الهام از پيوند «خاك» و «خون»
«كربلا» به عنوانِ تجسّم يك فرهنگ انقلابى و پرشور و پرخاشگر عليه سلطههاى ستم مطرح بود و قبر حسين بن على عليه السلام و تربتِ خونينِ اين شهيد بزرگ و يارانش، كانون الهام، و مكتب آزادى بخش و حركت آفرين.
در فرهنگ شيعه و درباور حسينيان تاريخ و آشنايان با اهل بيت، كلمۀ «تربت»، بار محتوايى غنى و تاريخى داشته است. چه به صورتِ مهر نماز، يا خاكِ تيمّم، يا تسبيح سجّاده، يا خاك شفابخش و متبرّك.
امامان، تلاش مىكردند كه شيعه را به فرهنگ شهادت، سوق دهند. اين تشويق، در سايۀ روى آوردن به نمودها و سمبلها و مظاهرى انجام مىگرفت كه يادى از آن حماسه را دربر داشته باشد و تداعى كنندۀ آن حماسهها و خونها و شهادتها باشد. حتى به صورتِ قرار دادنِ تربت كربلا در محلّ سجود، تا تعظيم به آرمان والاى شهيدان كربلا باشد، و قرار دادن تربت، زير بينى، هنگام سجده، تا بوى خون شهداى كربلا، جان را طراوت بخشد. چرا كه:
«از خاك شهيد، بوى خون مىآيد».
امام صادق عليه السلام :
«السجودُ عَلىٰ تربة الحسين عليه السلام يَخرِقُ الحُجُبَ السّبع». 1
سجده بر تربت حسين، حجابهاى هفتگانه را كنار مىزند.