204
«أَصْلُ الْبَيتِ مَأوَى الْانسانِ باللَّيلِ لِأَنَّهُ يُقالُ بَاتَ: أقامَ بِاللَّيْلِ ثُمَّ قَدْ يُقالُ لِلْمَسْكَنِ بَيْتٌ مِنْ غَيْرِ اعتبارِ اللَّيْلِ فيه وَ جَمعُهُ أَبْيَاتٌ و بُيُوتٌ لكِنَّ الْبيُوتَ بِالْمَسْكَنِ أَخَصُّ و الْاَبياتُ بِالشِّعْرِ» 1
«بيت در اصل به معناى پناهگاه شبانه انسان است. چنانكه بيتوته يعنى شب در جايى اقامت كردن. سپس به مسكن (محل سكونت و سكون) بيت گفتهاند و ديگر تنها شب ماندن در آن، ملحوظ نيست و جمع بيت اگر به معناى مسكن
باشد، بيوت و اگر به معناى دو مصرع شعر باشد، ابيات است.»
مرحوم طبرسى در اينباره مىگويد:
«أَلتَّبْييتُ كُلُّ شَيءٍ دُبَّرَ لَيْلاً»
«هر چيز كه در شب مورد تدبير واقع شود، تبييت خوانده مىشود.»
و در ادامه مىگويد:
«وَ الْبيُوتُ أَلامْرُ يَبِيتُ عَلَيْهِ صاحِبُهُ مُهْتَمّاً بِهِ وَ الْبَياتُ وَ التَّبييتُ أَنْ يَأْتِيَ الْعَدُوَّ لَيْلاً فَأَصْلُ التَّبْييتِ إِحْكامُ الامْرِ لَيْلاً» 2
«به امرى كه شخص بر آن اهتمام دارد و از شب تا صبح در انديشهاش به سر مىبرد، بيوت مىگويند و نيز به حمله شبانه به دشمن « بَيات » و « تَبْييت » مىگويند و اصولاً تصميمگيرى شبانه « تَبْييت » خوانده مىشود.»
و در جاى ديگرى مىگويد: