853فرمود كه : معنيش آن است كه اين سجده از من شُكر خدا است بر آنكه مرا توفيق داد كه به خدمت او قيام نمودم، و فرض او را ادا كردم ، و شُكر خدا موجب مزيد نعمت و توفيق طاعت است ، و اگر در نماز تقصيرى مانده باشد كه به نافله‌ها تمام نشده باشد به اين سجده تمام مى‌شود 1 .
وامّا كيفيّت اين سجده، به هر نحو كه واقع شود به عمل مى‌آيد ، و احوط آن است كه اگر بر زمين باشد و تواند، مانند سجدۀ نماز بر هفت عضو سجده كند، و پيشانى را بر چيزى گذارد كه در نماز بر آن مى‌گذارد ، و افضل آن است كه بر خلاف سجدۀ نماز دستها را بر زمين بخواباند و شكم را بر زمين برساند ، و سنّت است كه اوّل پيشانى را بر زمين گذارد پس طرف راست رو را پس طرف چپ رو را ، پس باز پيشانى را بر زمين گذارد، و به اين سبب دو سجدۀ شُكر مى‌گويند ، و ظاهراً بدون ذكر نيز به عمل مى‌آيد ، و سنّت است كه ذكرى بكند ، و بهتر آن است كه از اذكار و ادعيه باشد كه مذكور خواهد شد 2 .
و مستحبّ است كه اين سجده را طول دهد ، چنانچه منقول است كه: حضرت امام موسى كاظم عليه السلام بعد از طلوع صبح سجده مى‌كرد تا وقت زوال و بعد از عصر تا شام 3 .
و در حديث ديگر وارد شده كه: آن حضرت زياده از ده سال هر روز بعد از طلوع آفتاب تا وقت زوال در سجده بودند 4 .
و به سند صحيح منقول است كه: حضرت امام رضا عليه السلام آنقدر در سجود مى‌ماند كه سنگ‌ريزۀ‌مسجد از عرق او تر مى‌شد، ودو طرف روى‌خود را برزمين‌مسجد مى‌چسبانيد 5.
و در رجال كشّى مذكور است كه: فضل بن شاذان به نزد ابن ابى عمير آمد و او در سجده بود و سجده را بسيار طول داد، و چون سر برداشت و طول سجدۀ او را مذكور ساختند ، گفت : اگر سجود جميل بن درّاج را مى‌ديديد سجود مرا طويل نمى‌شمرديد ، وگفت : روزى به نزد جميل رفتم و او سجده را بسيار طول داد، چون سر برداشت من گفتم كه : سجده را طول داديد ؟ ! گفت :
اگر طول سجدۀ معروف بن خَرّبوذ را مى‌ديدى سجدۀ مرا سهل مى‌شمردى 6 .
و ايضاً از فضل بن شاذان روايت كرده است كه: حسن بن علىّ بن فضّال به صحرا مى‌رفت