671
مطلب دويّم‌كلام حموى در مسجد بَراثا
رفتن به مسجد شريف بَراثا و نماز كردن در آن است
بدان كه مسجد بَراثا از مساجد معروفۀ متبرّكه است، و واقع شده در بين بغداد و كاظمين در راه زوّار، و غالباً از فيض آن محروم و اعتنايى به آن ندارند با همۀ فضايل و شرافتى كه براى آن نقل شده .
حموى كه از مورّخين سنۀ ششصد است در معجم البُلدان گفته : بَراثا محلّه‌اى بود در طرف بغداد در قبلۀ كرخ و جنوبى باب محوّل، و براى آن مسجد جامعى بوده كه شيعيان در آن نماز مى‌گذاشتند و خراب شده، و گفته كه: قبل از زمان راضى باللّٰه خليفۀ عبّاسى شيعيان در آن مسجد جمع مى‌گشتند و سبّ صحابه مى‌نمودند ، راضى باللّٰه امر كرد كه ناگهانى در آن مسجد ريختند و هركه را يافتند بگرفتند و حبس نمودند، و مسجد را خراب كرد وبا زمين هموار نمود ، شيعيان اين خبر را به اميرالأمراء بغداد بَجْكَم ماكانى رسانيدند، بَجْكَم حكم كرد به اعادۀ بناء و وسعت و احكام آن، و نوشت در صدر آن اسم راضى باللّٰه را ، و پيوسته آن مسجد معمور و محلّ اقامۀ نماز بود تا بعد از سنۀ چهار صد و پنجاه كه معطّل مانده تا الآن .
و بَراثا پيش از بناء بغداد قريه‌اى بوده كه گمان مردم آن است كه على عليه السلام مرور كرده به آن در زمانى كه به مقاتلۀ خوارج نهروان مى‌رفت، و در جامع مذكور نماز خوانده، و داخل شده در حمّامى كه در آن قريه بوده .
و به اين بَراثا منسوب است ابو شعيب براثى عابد، و او اوّل كسى است كه در بَراثا ساكن شد در كوخى، يعنى خانه‌اى كه از نى ساخته بود، و عبادت خدا مى‌كرد در آن ، تا آن كه گذشت به كوخ او دخترى از اولاد مستوفيان كبار از ابناء روزگار كه تربيت شده‌بود در قصرها ، همين كه نظرش به ابو شعيب افتاد و حال او را ديد از آن حال خوشش آمد و جذبۀ ابو شعيب او را كشيد، به حدّى كه اسير او گرديد ، لا جرم نزد آن عابد زاهد آمد و گفت : من اراده كرده‌ام كه خادم تو باشم ، گفت : تو را قبول مى‌كنم به شرط اينكه از اين زىّ و هيئت مجرّد شوى ، آن سعادتمند قبول نمود، و از آنچه مالك بود تجرّد اختيار كرد و متلبّس شد به لباس نسّاك ، ابو شعيب او را تزويج نمود ، همين كه آن دختر داخل كوخ شد قطعه حصيرى ديد كه ابو شعيب براى حفظ از رطوبت زمين آن را در زير بدن