1) . تذكرة الراشد بردّ تبصرة النافذ يكى از 107 اثر علمى به جاى مانده از علامه و حجت علمى و عملى خدا بر بندگان، شيخ عبدالحى لكنوى است. (تولد: 1264ق وفات:1304ق) شرح حال اين دانشمند در مقدمه كتاب ارزندة ايشان «الرافع و التكميل» تحقيق شيخ عبدالفتاح ابوغده آمده است. همچنين شيخ عبدالحى حسينى كه از معاصران اين دانشمند است، در كتاب «نزهة الخواطر» زندگينامه وى را آورده است. وى در كتاب «الحديث» امور متفرقه ارزشمندى را جمع‌آورى كرده كه براى جويندگان دانش سودمند است. شيخ عبدالفتاح ابوغده تحقيق و تعليق ارزشمندى بر كتاب نگاشته است.

2) . قرطبى در تفسير آيه وَ مٰا يَسْتَوِي الْأَحْيٰاءُ وَ لاَ الْأَمْوٰاتُ إِنَّ اللّٰهَ يُسْمِعُ مَنْ يَشٰاءُ وَ مٰا أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ ؛ «و هرگز مردگان و زندگان يكسان نيستند؛ خداوند پيام خود را به گوش هر كس بخواهد مى‌رساند، و تو نمى‌توانى سخن خود را به گوش آنان كه در گور خفته‌اند برسانى!» (فاطر22) مى‌فرمايد: مَنْ فِي الْقُبُورِ يعنى كفارى كه كفرورزى آنان موجب مرگ دل‌هاى‌شان شده است؛ به اين معنا كه تو نمى‌توانى سخن خود را به هركس كه دلش مرده است، برسانى؛ همان‌گونه كه به مرده واقعى نمى‌توانى برسانى. در آيه بعد مى‌فرمايد: إِنْ أَنْتَ إِلاّٰ نَذِيرٌ ؛ «تو فقط انذاركننده‌اى»، (اگر ايمان نياورند، نگران نباش و وظيفه‌ات را انجام ده)؛ يعنى تو رسول هشدار دهنده‌اى و وظيفه‌اى جز ابلاغ رسالت و هشدار ندارى. هدايت فقط به دست خداوند است و ذره‌اى از هدايت به دست تو نيست. (ج14، ص240). ابن‌كثير در ذيل آيه 22 سورة فاطر مى‌گويد: يعنى همان‌گونه كه مردگان پس از مرگ و وارد شدن به قبرهاى خويش كه با حالت كفر و دعوت به كفر مرده‌اند، بهره‌اى نمى‌برند، كسانى كه به دليل شرك‌ورزيدن به خداوند، بر دل آنان مهر شقاوت زده، تو [اى پيامبر] چاره‌اى براى هدايت آنان ندارى و نمى‌توانى آنان را هدايت كنى. در آيه بعد إِنْ أَنْتَ إِلاّٰ نَذِيرٌ يعنى فقط ابلاغ و انذار به دست توست و خداوند است كه هر كه را خواهد، گمراه و هر كه را خواهد، هدايت مى‌كند. مختصر ابن‌كثير، ج3، ص145. شيخ محمد على صابونى كه خدمات ارزنده‌اى به قرآن كريم دارد، مى‌گويد: وَ مٰا أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ يعنى خداوند دعوت حق را به هر كس بخواهد مى‌رساند و ايمان را در دلش جاى مى‌دهد و سينه‌اش را به سوى اسلام گشوده مى‌كند. تو اى محمد! نمى‌توانى اين دعوت را به گوش اين كفار فرو كنى؛ زيرا دل‌هاى آنان مرده است؛ در نتيجه درك و شعور در آنها نيست. ابن‌جوزى مى‌گويد: منظور آيه از كسانى كه در قبر هستند، همان كفار است. خداوند آنان را به مردگان تشبيه كرده است. صفوة التفاسير، ج2، ص573؛ تفسير ابن‌جوزى، ج6، ص488. پيش از اين حديث، سخن گفتن پيامبر(ص) با مردگان جنگ بدر را آورديم. همچنين گفتيم كه مردگان صداى زائران خويش را مى‌شنوند. درباره انبيا بايد گفت كه آنان در قبرهاى‌شان زنده هستند و بى‌ترديد سخن ما را مى‌شنوند. نمى‌توان ميان زنده بودن رسول خدا در كره خاكى و حيات ايشان در عالم برزخ، تفاوت گذاشت و گفتيم كه اين سخن نادرستى است. يهوديان ميان حيات رسول خدا در دنيا و رحلت ايشان تفاوت قائل بودند و به اين ترتيب مى‌خواستند رسول‌خدا را خوار سازند. حضرت على فردى را كه در مجلس ايشان به خواركردن پيامبر(ص) اقدام كرد، كشت. وقتى كه يهوديان درصدد اين كار برآمدند، دانشمندان برجسته در برابر آنان ايستادند و سخنان آنان را با دلايل نقلى و عقلى، استحسان شرعى و عرفي باطل كردند. آنان يهوديان را تازيانه زدند و سر از تن برخى ديگر جدا كردند و آنان را از بين بردند. ر.ك: براءة الحنيفيين، ج2، ص23.