1) . پيش از اين، احاديث صحيحى را از بخارى و غير او درباره توسل و استغاثه نقل كرديم.

2) . وقتى يارى مى‌خواهى، از خداوند طلب يارى كن.

3) . خداوند آفريننده همه چيز است. او هرآنچه را بخواهد انجام مى‌دهد. در اين هستى هيچ چيز خارج از اراده او اتفاق نمى‌افتد: وَ اللّٰهُ خَلَقَكُمْ وَ مٰا تَعْمَلُونَ ؛ «با اينكه خداوند، هم شما را آفريده و هم بتهايى كه مى‌سازيد!» (صافات: 96) قرآن كريم در آيات ديگر نيز به دنبال عمق بخشيدن به اين معناست. براى مثال چند آيه را مى‌آوريم: قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ فَمٰا لِهٰؤُلاٰءِ الْقَوْمِ لاٰ يَكٰادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثاً ؛ «بگو: همه اينها از ناحيه خداست؛ پس چرا اين گروه حاضر نيستند سخنى را درك كنند؟!» (نساء: 78) وَ مٰا كٰانَ لِنَفْسٍ أَنْ تُؤْمِنَ إِلاّٰ بِإِذْنِ اللّٰهِ ؛ «(اما) هيچ كس نمى‌تواند ايمان بياورد، جز به فرمان خدا (و توفيق و يارى و هدايت او)!» (يونس: 100) فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَ لٰكِنَّ اللّٰهَ قَتَلَهُمْ ؛ «اين شما نبوديد كه آنها را كشتيد، بلكه خداوند آنها را كشت». (انفال: 17) اما با اين وجود، قرآن كريم افعال را به اسباب ظاهرى آنها نيز نسبت مى‌دهد تا مسلمان از اين اسباب غافل نشوند؛ هرچند مسببات اين اسباب را خدا به وجود مى‌آورد. در سوره ذاريات مى‌خوانيم: إِنَّ اللّٰهَ هُوَ الرَّزّٰاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ ؛ «خداوند روزى‌دهنده و صاحب قوّت و قدرت است!» (ذاريات: 58)، وَ مَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً فَجَزٰاؤُهُ جَهَنَّمُ خٰالِداً فِيهٰا ؛ «و هر كس، فرد باايمانى را از روى عمد به قتل برساند، مجازاتِ او دوزخ است، در حالى كه جاودانه در آن مى‌ماند». (نساء:93) فَهَزَمُوهُمْ بِإِذْنِ اللّٰهِ وَ قَتَلَ دٰاوُدُ جٰالُوتَ ؛ «سپس به فرمان خدا، آنها سپاه دشمن را به هزيمت واداشتند. و داود (نوجوان نيرومند و شجاعى كه در لشكر طالوت بود)، جالوت را كشت». (بقره: 251) وَ إِنْ يَكٰادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصٰارِهِمْ لَمّٰا سَمِعُوا الذِّكْرَ ؛ «نزديك است كافران هنگامى كه آيات قرآن را مى‌شنوند، با چشم‌زخم خود تو را از بين ببرند». (قلم:51) گمان نمى‌كنيم پس از آيه ده سوره مباركه انفال كسى منكر اسباب باشد. خداوند در اين آيه به مسلمانان دستور مى‌دهد: وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ ؛ «هر نيرويى در توان داريد، براى مقابله با آنها [دشمنان]، آماده سازيد!» (انفال:10) همچنين در سوره «ملك» به اسباب اشاره شده است: هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولاً ؛ «او كسى است كه زمين را براى شما رام كرد». (ملك: 15) اما اگر اين حديث را از روى جهل و قصور بر معناى مجازى آن حمل كنيم، بايد كمك‌خواهى از مردم را ممنوع بدانيم؛ حال آنكه انسان وقتى بيمار مى‌شود، به پزشك مراجعه مى‌كند. انسان براى خريد روزى خويش از تاجر كمك مى‌خواهد.؛ چنان‌كه براى تعمير خودروى خود از مكانيك كمك مى‌طلبد. همچنين وى براى كسب روزى به كار و فعاليت مى‌پردازد و.... طبق روايت مسلم، رسول خدا(ص) مى‌فرمايد: «... بنده‌اى كه به يارى برادرش مى‌رود، خدا نيز او را يارى مى‌كند». حتى خداوند به يارى‌رسانى به يكديگر فرمان داده است: وَ تَعٰاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوىٰ وَ لاٰ تَعٰاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَ الْعُدْوٰانِ ؛ «و (همواره) در راه نيكى و پرهيزگارى با هم تعاون كنيد! و (هرگز) در راه گناه و تعدّى همكارى ننماييد!» (مائده: 2)