209

نقد و بررسى

اين روشن است كه عبادت غير خداوند شرك است ولى آيا هر طوافى عبادت است يا خير. ابتدا بايد معنى طواف را توجه كنيم. كلماتى از قبيل «طوفان» و «طائفه» و «طائف» از ماده «طوف» گرفته شده‌اند. راغب گويد: «الطوف: المشى حول الشىء» ¹ راه رفتن دور چيزى را طواف گويند.

و ابن‌اثير مى‌گويد: «الطائف: الخادم الذى يخدمك برفق و عناية، شبهّها بالخادم الذى يطوف على مولاه و يدور حوله» ² طواف كننده به خادمى كه با نرمى و ملاطفت به شما خدمت كند گفته مى‌شود و او را تشبيه كرده‌اند به خادمى كه گرد مولاى خود مى‌چرخد. و در حديثى آمده است كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله : «كان يطوف على نسائه فى ليلة واحدة و هن تسع اى يدور». ³ پس طواف يعنى دنبال چيزى راه رفتن. ولى آيا هرگونه دور چيزى راه رفتن طواف و عبادت است؟ آيا وقتى طبق حديث بالا پيامبر بر همسران خود طواف مى‌كند آنان را عبادت كرده است؟! و نيز قرآن مى‌فرمايد: يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدٰانٌ مُخَلَّدُونَ ⁴ و فَطٰافَ عَلَيْهٰا طٰائِفٌ مِنْ رَبِّكَ ⁵ و طَوّٰافُونَ عَلَيْكُمْ بَعْضُكُمْ عَلىٰ بَعْضٍ ⁶، إِذٰا مَسَّهُمْ طٰائِفٌ مِنَ الشَّيْطٰانِ... ⁷. روشن است كه در هيچ‌كدام از موارد فوق طواف عبادت نيست و شرك نمى‌باشد با دقت در معناى طواف و موارد استعمال اين كلمه روشن مى‌شود كه كلمه طواف مثل كلمه «دعا» است كه اگر انسان دور چيزى بچرخد با اين عقيده كه خود را عبد و مملوك او بداند و او را ربّ و مولاى حقيقى خود بداند اين طواف عبادت است ولى اگر كسى دور چيزى بچرخد ولى او را ربّ خود نداند در اين