131 و امّا به فتواى حنفيان، مالكيان و شافعيان، وقت آن از زوال شمس روز نهم تا طلوع فجر روز دهم مى‌باشد. ¹ و سرانجام حنابله: وقت آن را از طلوع فجر روز نهم تا طلوع فجر روز دهم ذى‌الحجه ذكر كرده‌اند. ²دونكته:

1 به اتفاق همه فقها، تمام سرزمين عرفه موقف است، بنابراين در هر جاى آن وقوف انجام بگيرد، كافى است. لذا استدلال كرده‌اند به روايتى از پيامبر اكرم(ص)كه فرمود:

«عرفة كلّها موقفٌ و ارْتَفَعُوا عن بطن عُرَنَةَ.» ³ «تمام سرزمين عرفه، موقف است و شما فراتر از بطن عُرَنَه وقوف كنيد.»

2 حدود عرفه چهار تاست:

اول : بطن عرنه (بضّم عين و فتح راء و نون) بيابانى است مقابل عرفة.

دوّم : ثويّه (به فتح ثاء و كسر واو، و تشديد ياء) يكى ديگر از حدود عرفه است.

سوّم : نمره (به فتح نون و كسر ميم) نام كوهى است.

چهارم : ذوالمجاز، بازارى است كه يك فرسخ تا عرفه فاصله دارد و در ناحيه كبكب واقع شده است.

حال كه حدود عرفه معين شد بر كسى كه قصد وقوف دارد جايز نيست، در اين حدود توقف نمايد، به دليل اينكه اين مكانها از عرفه به شمار نمى‌آيند. و حتى زير اراك (مكانى است در عرفه، نزديك نمره ) هم نمى‌توان وقوف كرد. چون جزء عرفه نيست. بنابراين اگر در آن مكان وقوف كند، تمام فقها به بطلان حجّش فتوا داده‌اند.

و امّا مالك در يكى از اين حدود با بقيّه مخالفت كرده است. او مى‌گويد: وقوف در بطن عرنه كافى است، ولى بايد كفاره بدهد.

مسائل وقوف

مسأله: 1 به فتواى اماميّه: و به تبعيّت از آنها، مالكيان و حنابله، كسى كه مى‌خواهد در عرفه وقوف كند، هم بايد قصد وقوف كند و هم نيّتش خالص و براى خدا باشد. و قصد وقوف نيز تابع علم و