227
مبارزه با استثمار
چنانكه گفتيم: فلسفۀ عمومىِ اقتصاد حج، مبارزه با فقر و تهيدستى و بىكارى و تقويت بنيۀ مسلمين و قطع وابستگى و توسعه و رشد كشورهاى اسلامى از رهگذر حج است، بنابراين موسم حج نبايد فرصتى باشد براى ثروتاندوزان و استثمارگران كه از اين موقعيت حساس بر حجم اندوختههاى خود بيافزايند و شكاف طبقاتى فقر و غنا را افزون سازند يا كمپانىهاى خارجى و شركتهاى چندملّيتىِ غير اسلامى، بازار اقتصاد حج را در قبضه گيرند.
به اين نكتۀ حساس نيز در روايات اشاره شده و ائمه عليهم السلام مردم را توجه مىدادند كه حتّى هدايا و نذوراتى كه براى خانه كعبه در نظر گرفته مىشود، اگر به دست فقرا و مستمندان نمىرسد و به جيب پولداران و متولّيان وابسته سرازير مىگردد، اين نذر و هديه مشروعيت ندارد و بايد از آن خوددارى كرد؛ چرا كه اين خانه براى قيام ناس است، نه تقويت استثمارگران نسناس!
سَكونى از امام صادق عليه السلام و آن حضرت از قول على عليه السلام نقل كرده كه فرمود:
«لَوْ كٰانَ لِي وٰادِيان يَسِيلانِ ذَهَباً وَ فِضَّةً مٰا أهْدَيْتُ الَى الْكَعْبَةِ شَيْئاً لِأنَّهُ يَصِيرُ الىٰ الْحَجَبَةِ دَونَ المَسٰاكِين»؛ 1 «اگر دو وادى در اختيار من باشد كه در آن، طلا و نقره، سيلآسا جارى گردد، چيزى از آنرا به كعبه هديه نمىكنم، زيرا به دست پردهداران و نگهبانان و متوليان مىرسد نه به دست مستمندان و فقيران».