135
آباديهاى به همپيوسته و در ميان گندمزارها و بوستانهاى خرّم و پرگُل و گياه و گلستانهاى زيبا و پر طراوت و آبهاى فراوان و جادههاى آباد قرار مىداد، اما در آن صورت پاداش آن كمتر بود و اگر پى و بنيان خانه و سنگهايى كه در آن به كار رفته، از زمرّد سبز و ياقوت سرخ و نورانى و درخشنده بود، شك و ترديد كمتر به سينهها رخنه مىكرد و مجاهده با ابليس آسانتر صورت مىگرفت و وسوسهها به سراغ مردم نمىآمد. اما خداوند بندگانش را به انواع سختىها آزمايش مىكند و با مجاهدات گوناگون به بندگى فرا مىخواند و با گرفتاريها به امتحان مىكشد تا كبر و غرور را از قلبهايشان بيرون كند و خضوع و خاكسارى را در نفوسشان جايگزين سازد و از اين طريق ابواب فضل خويش را بگشايد و موجبات عفو و آمرزش را فراهم آورد». 1
بارى، انتخاب آن وادى غير ذىزرع و آن كوير تافته، براى خانۀ كعبه و اعمال حج، با اين فلسفه بوده كه انسانها از هر طبقه و با هرگونه امكاناتى كه هستند، همه را پشت سر انداخته و زير آفتاب سوزان و روى آن سرزمين تفتيده و رملهاى داغ و در ميان آن كوههاى سياه و سوخته با پاى پر آبله، باديه پيماى كوى معبود باشند و بدون اين كه احساس خستگى وحقارت كنند، دركنار ديگرموحّدان وهمكيشان خود، طى نشيب و فراز عشق نمايند و در آن جمع ذوب شوند و فرديّت خود را فراموش كنند و به خدا و درياى انسانها بپيوندند و نظام طبقاتى را بىرنگ سازند.
حج، درهمشكنندۀ روح استكبارى
چنانكه مىدانيم و آيات قرآن كه دربارۀ استكبار و استضعاف آمده،