132و نشان كه محرم مىپوشد؛ همان لباسى كه هنگام مرگ بر تنها پوشانده مىشود و اين تمرينى است براى يك سفر طولانى؛ يعنى آخرت. و نشانۀ رجعت به خدا. كَمٰا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ 1نژادها، مليتها، طبقات، گروهها و خانوادهها و عنوانها و حيثيتها و درجهها، همه در ميقات دفن مىشود. جامعهاى مىشود بىتبعيض مشخصههاى ارباب و نوكر، حاكم و محكوم، غنى و فقير، خواجه و بنده، وضيع و شريف، مالك و مملوك، زورمند و ضعيف، كارفرما و كارگر، شرقى و غربى، سياه و سفيد كه توحيد بشرى را قطعهقطعه كرده، همه اينها در ميقات به خاك سپرده مىشود. 2ميقات، محشر خلق، غوغاى قيامت، گم شدن در خلق، رو نهادن به يك معبود و بهسوى يك قبله، و همگى در سايه اسلام به سلم و صلح وارد شدن است؛ يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَ لاٰ تَتَّبِعُوا خُطُوٰاتِ الشَّيْطٰانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ 3 «اى گروه مؤمنان! همگى در حريم اسلام و صلح و صفا درآييد و قدم جاى قدم شيطان نگذاريد كه او دشمن آشكار شماست»، شرط ورود بهحريم سلم وامن، پرهيز از تفرّق است كه شياطين جن و انس آتش افروز آنند و اكنون شيطان بزرگ طلايهدار آن است.
دموكراسى در حج از ديدگاه ديگران
يكى از مستشرقان به نام «ساريس وادى» در كتاب خود «عقل سليم» حج را عالىترين چهره دموكراسى ناميده، مىنويسد: