78
ارزيابى پيمان حديبيه
1. بزرگترين نتيجه اين صلح كه خداوند حكيم نيز بدان لحاظ آن را «فتح مبين» ناميد و پيامبر(ص) هم در پاسخ به اعتراض برخى به آن اشاره كرد، به رسميت شناختن حكومت اسلامى مدينه از سوى مشركان قريش بود.
2. به جهت فضاى امن و قدرتى كه اين صلح به بار آورد، رسول خدا(ص) به پادشاهان بزرگ جهان نامه نوشت و آنان را به اسلام دعوت نمود و جهانى بودن دين اسلام را اعلان كرد.
3. صلح مزبور به رسول خدا(ص) و مسلمانان فرصت داد تا خيبر، آخرين دژ يهود را فتح كنند و همچنين زمينهاى شد براى فتح مكه و سركوبى سران شرك و برچيدن بساط بت و بتپرستى.
4. پيامبر(ص) با انعقاد صلح حديبيه از ناحيه جنوب آسوده خاطر گرديد. لذا فشار تبليغى و نظامى را در شمال جزيرة العرب متمركز نمود و در نتيجه اسلام در مرز روم شرقى پيشرفت خوبى كرد.
5. عظيمترين دستاورد صلح مذكور اين بود كه در مدت كمتر از دو سال از اين قرارداد، بر اثر رفت و آمدهاى مسلمانان به مكه و گفتگو با يكديگر و روشن شدن جوانب اسلام عده بسيار زيادى اسلام آوردند. تعداد اينها بيش از عدهاى بود كه از آغاز اسلام تا به آن روز مسلمان شده بودند.
به روايت طبرسى 98/ از امام صادق(ع) «هنوز مدت صلح تمام نشده بود كه نزديك بود اسلام سراسر مكه را فرا گيرد». از اينروست كه به روايت كلينى 326/8 امام صادق(ع) فرمود: «هيچ حادثهاى بابركتتر از