134هجرت پرداختند ولى به هيچ وجه نتوانستند جلوى اراده پولادين مسلمانان را بگيرند. بارى، پيامبر به اذن خدا در مكه ماند و بعد از همه مسلمانان هجرت كرد تا هم مهاجران را رهبرى كند و هم نقطه اميد و قوت قلبى براى آنان باشد. ابتداى هجرت مسلمانان ذىالحجه سال سيزدهم بعثت بعد از پيمان عقبه دوم بود. نخستين مسلمان مهاجر ابوسَلَمَه عبدالله بن عبدالاسد بود كه يك سال قبل از بيعت دوم عقبه به مدينه هجرت كرد. بلاذرى 257/1 گويد: بين نخستين و واپسين مهاجران يك سال طول كشيد.
هجرت تكليف شرعى
هجرت علاوه بر اينكه وظيفهاى سياسى و مبارزاتى بود تكليف شرعى نيز محسوب مىشد. غير از آن كسانى كه دربند بودند و مشركان مانع هجرتشان مىشدند، ديگران بايد هجرت مىكردند. خداوند در آيه هفتاد و دوم سوره انفال مىفرمايد:
>وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يُهٰاجِرُوا مٰا لَكُمْ مِنْ وَلاٰيَتِهِمْ مِنْ شَيْءٍ حَتّٰى يُهٰاجِرُوا<.
كسانى كه ايمان آوردهاند، ولى مهاجرت نكردهاند هيچگونه پيوندى با شما ندارند، مگر آنكه هجرت كنند.
فخر رازى در تفسير كبير 210/15 گويد: مقصود آيه تحريض و ترغيب مسلمانان مكه به هجرت است تا آنكه تعداد مسلمانان در مدينه فزونى يابد و اجتماع و دولت آنان بزرگ و نيرومند گردد. ابوبكر عامرى در بهجة المحافل 161/1 گويد: مسلمانانى كه توان هجرت را داشتند بايد