94خواستههاى حيوانى تن دهد، به سقوط و تباهى كشيده ميشود. امام على(ع) ميفرمايد: «
اذا كَمُلَ العَقلُ نَقَصَت الشَّهوَةُ » 1؛ «هرگاه عقل به كمال برسد، هوسها كم مىشود».
خردمندان از گناه دورى ميكنند و خود را به زشتىها نميآلايند. ازاينرو، ميتوان چنين ادعا كرد كه بيشتر مجرمان و گناهكاران، نابخردان و ناآگاهنند؛ چنانكه امام خردمندان ميفرمايد: «
غَريزَةُ العَقلِ تَأبى ذَميمَ الفِعلِ » 2؛ «نيروى سرشار عقل، آدمى را از زشت كارى بازمىدارد».
ايشان در سخنى ديگر ميفرمايد: «
مَن قَدَّمَ عَقلَهُ عَلى هَواهُ حَسُنَت مَساعيه » 3؛ «كسى كه عقلش را بر هواى نفسش مقدم دارد، كارهايش نيكو ميگردد».
جان انسان با نيروى خرد و چراغ پر نور آن، در سياهى سايه گناه فرو نمىرود و گرد هوا نميگردد؛ چنانكه امير پرهيزگاران مىفرمايد: «
العاقِلُ مَن قَمَعَ هَواهُ بِعَقلِهِ » 4؛ «خردمند كسى است كه با عقل خود، هواى سركش را سركوب سازد».
آيندهنگرى از نشانههاى خرد است كه آدمى را از افتادن در گرداب تباهى نگاه مىدارد. انسانهاى خردمند پس از سنجيدن كارها، به آن