162پنهان معارف و حقايق احكام و حكمت و لطايف را ظاهر مىساخت. اين نكتهاى است واضح كه جز بر كوردلان مخفى نخواهد بود. 1
نكتهاى كه شايان توجه است و نبايد آن را از نظر دور داشت اين است كه بينش خاص امام باقر(ع) و ساير ائمۀ معصومين(عليهم السلام) دربارۀ خلافت و وصايت و تفاوت آراى ايشان در مسائل شرعى و عقيدتى با مذاهب اهل سنت، خلفا و علماى زمان خويش، همواره از عواملى بوده است كه منكران امامت ايشان، شخصيت واقعى آنان را ناديده گرفته و با سكوت از كنار آن گذشتهاند، امّا با اين وصف مىبينيم كه مراتب عالى علمى و عملى امام باقر(ع) در حدّى بوده است كه حتى منكران مقام امامت و ولايت، با همۀ تلاشى كه در باطل ساختن بينش و عقايد اماميه به خرج مىدادهاند، از مدح و ستايش ايشان لب فرو نبسته و به علم و تقواى عالى آن حضرت اذعان داشتهاند.
شاگردان حضرت
شاگردان مكتب امام باقر(ع) سرآمد فقها و محدثان زمان بودند و در ميدان رقابت علمى، بر فقها و علما و قضات غير شيعى برترى داشتند. از ميان اصحاب امام(ع) چند نفر بيش از ديگران شهرت داشتند و بيش از نيمى از احاديث امام باقر(ع) در جوامع احاديث شيعه از طريق آنها نقل شده است. كسانى مثل زرارۀ بن اعين، معروف بن خربوز، بريد بن معاويه عجلى، ابوبصير اسدى، فضيل بن