133قائم است. خدا آن گونه فاعل و به وجود آوردندۀ امور عالم است كه هرگز نيازمند وسيله نيست- بلكه چون اراده كند چيزى را بيافريند، آن چيز فورى از علم به عين تنزّل مى‌كند و در خارج محقّق مى شود: (إِنَّمٰا أَمْرُهُ إِذٰا أَرٰادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ) ¹؛ اندازه گيرنده‌اى كه هرگز به جولان فكر نياز ندارد. او شب و روز را مقدّر كرده، خورشيد و ماه به تقدير اوست، تقدير و قدر همۀ عالم به دست اوست، ليكن هيچ يك از اين‌ها با ابزار فكر و امورى مانند آن نيست - غنى است، امّا نه به نحو غناى نسبى و بالعرض مانند موجودات ديگر كه بر اثر