106پايان الهى است. عرفات، جايگاه امضاى ورقه عبوديت و ورود به مشعر و منا و وصل و لقاست. روز عرفه نيز روز كوشش براى كسب معرفت و رسيدن به درجات عرفانى حج اكبر است. عرفه، روز دعا و تضرع، روز انابه وتوبه، روز عفو و بخشش و روز بارش رحمت و مغفرت است. روزى است كه هيچ نيازمندى، از درگاهش نااميد برنمىگردد.
«وقوف در مشعرالحرام» حكايتى ديگر دارد؛ چون توقف در محل آگاهى و بصيرت و شب انديشه در اعمال پيشينى و پسينى، شب آرامش و سكوت و جست و جو در خويشتن خويش است. شب مشعر، شب يقين و تجلى باور و تمرين تعبد است. در آن جا خاكى بودن را تمرين مىكنى تا باقى ايام را از بند تن و دام نفس رها شوى. «منا»، ورود به سرزمين آرزوهاست. پس آرزوهاى بلند و متعالى بايد تا آدمى را به اوج افلاك هدايت كند. در اين سرزمين، طرد شيطان و رمى جمرات آغاز مىكنى و اين كار براى زنده نگه داشتن روح مبارزه و مجاهدت با صفات زشت شيطانى و زدودن اوهام و وسوسههاى ابليسى و رذايل و مفاسد اخلاقى و شرك و آلودگى ضرورت دارد. با پرتاب سنگ ريزهها، عزم ونيت خويش را براى دورى از گناه اعلام مىكنى و آن گاه پس از سنگسار شيطانها، نوبت خنجر كشيدن بر روى هوسها و تمناهاى دل است. آدمى بايد نفسانيات را در مذبح ايمان، ذبح كند و خود را در قربانگاه منا زير پا نهد و تيغ بر حَلْق نفس اماره بگذارد.