252آباد شده است، و ملت و دولت آن به نحوى ترقى نموده است كه برابرى با بعضى دولتها مىكند. ماليات آن دوازده مليان ليرۀ انگليسى است، سه مليان از املاك خالصه به عمل مىآيد و باقى از املاك اربابى و رعيت. و جمعيت شهر مصر از غريب و بومى پانصدهزار مىشود. سى و پنج فوج دارد كه هر فوجى هشتصد نفر است. ماهى سى قروش مواجب مىگيرند و لباس و خوراك آنها نيز با خديو مصر است و اكنون مصر پانزده واپور دارد كه در دريا حركت مىكند و يك واپور كوچك دارد كه در نيل است و در محلۀ بلاغ 1 كارخانۀ كاغذسازى دارد كه محتاج به خارج نيستند. حسينبيك نامى كه ناظر كارخانه است، به فرنگستان رفته و آزموده است و كارخانه كاغذسازى راه انداخته و در نهايتِ امتياز كاغذ مىسازند. طول خاك مصر ششصد ميل است و عرض آن دويست و پنجاه ميل. شمالش به بحر ابيض اتصال دارد و شرق آن به بحر احمر و جنوباً به بلاد نوبه و غرباً به صحارى مغرب. و هواى آنجا به اختلاف فصول مختلف مىشود. امراض و بائيّه و عينيّه در آنجا فراوان است. معدن رخام و يشم در آنجا به هم مىرسد. و يعفور و استر ممتاز در اين ولايت بسيار است. بالجمله شهر مصر عماقريب بهترين شهرهاى عالم خواهد شد. لَعمركَ ما مِصرٌ بِمصْرٍ واِنَّما هىالجنّة الدُّنيا لِمَن يتبصّر
و مصر را به دو قسمت كردهاند وجه بحرى را مصر واطيه گويند و آن را شش مديريه است: قيلوبيّه، شرقيّه، منوفيّه، غربيّه، بحيره. وجه قِبَلى را مصر صعيد نامند و آن را هشت مديريّه است: جيزميّه، بنىسويف، فيوم، ميْنا، سَيوط، جَرجا، تيافا، اسنا. و كوچههاى قديم مصر را به جهت حفظ از تابش آفتاب بسيار تنگ ساخته بودند كه از غرفات اين طرف ممكن بود به آن طرف بجهند. ولى اين عصر كوچهها را وسيع كردهاند و آنچه از كوچههاى قديم باقى مانده است به مرور خراب كرده وسيع مىنمايند. و مدارس علميّه در اين شهر فراوان است و علوم را تكميل كردهاند و علم فرنگى را به زبان عربى به اطفال و متعلّمين درس مىدهند و از نعمتهايى كه خداوند به اهل مصر عطا فرموده است، يكى رود نيل است كه رعيت آنجا سالى سه مرتبه يا چهار مرتبه در يك زمين زراعت مىنمايد و فايدههاى بسيار از حاصلها عايد آنها مىشود و از جمله ميوهها، نارنگى در مصر زياد است.