251دارد كه همۀ آنها مفتوح است و از جوانب به آنجا داخل مىشوند.
وصف مصر
شهر مصر از اقْدَم مداين ارض است و آن را بدان جهت مصر گفتند كه مصر به معنى شهر است: سُميّت مصراً لتمصّرها؛ و بعضى نويسند: مصر بن مصرايم بن سام بن نوح بنا كرده، به اسم او موسوم شده است. مصرى كه فراعنه در آن سلطنت كردهاند و معروف به مصر فرعون است، در مُنف بوده و نيل از شرقى آن مىگذرد و از اين مصر جديد تا به آنجا به مسافت سه ساعت راه است و غير از مصر فرعون، مصر ديگر هم بوده است كه آن را مصر عتيق و قاهرۀ معزيه گويند، در كنار شرقى مصر جديد است و به دست جوهر غلام المعزلدين الله ابومسلم معد بن اسماعيل الملقب بالمنصور بن ابىالقاسم نزارالمقلب بالقائم بن عبيدالله بنا شده است؛ و المعزّلدين الله در سنۀ 363 هجرى با سىهزار سوار به مصر رفت و حاكم آنجا را به ربقۀ اطاعت در آورد. در لشكرگاه خود شهرى بنا كرد و آن را قاهره نام نهاد و قاهره در جنب فسطاط است و فسطاط مصرى بود كه عمرو عاص بنا كرد صاحب قاموس گويد: الفسطاط عَلَمُ مِصر العتيقه التى بناها عمروُ بن عاص 1 و از مصر جديد تا قاهره يك ميل راه است و مصر جنوبى است و قاهره شمالى و نيل از مصر مىگذرد و به قاهره مىرسد. قاهرۀ معزيه خراب است، آثارى از قلعه آن باقى است، ولى مصر جديد آباد است و محمدعلىپاشا باعث آبادى آن شد. عمارتها و خيابانها و باغها بنا نهاد و بعد از او اسماعيلپاشا قرضها كرد و مخارجها نمود، محلۀ اسماعيليه را او بنا نهاد و خيابانهاى وسيع انداخت كه در واقع مصر جديد است. در دو طرف خيابانها، درختها كاشته و چراغهاى گاز نصب نموده است و قناطر ساخت و از آن جمله قنطرهاى است كه در كنار قشله براى نيل از آهن ساخته است و چهارصد و چهارده ذرع طول آن است و دوازده ذرع عرض آن؛ قنطرۀ بسيار محكمى است و براى عبور كشتى باز مىكنند و نيز نهر اسماعيليه را از رود نيل جدا كرده به سويس (كذا) آورد. الحق مملكت مصر طورى