234صحن سى و يك قدم و عرضش چهارده قدم است.
سهشنبه غرۀ ربيعالاول از خليلالرحمن حركت كرديم. قائم مقام به مشايعت آمد، با او خداحافظى كرده روانه شديم. نهار در كنار بركههاى قلعه عرض راه صرف شد. بعد از آن به بقعۀ راجيل رسيديم. خدّام از آمدن ما مطّلع شده بودند. درِ بقعه را باز كرده چراغها روشن نموده فاتح خوانده از سمت يمين خارج شده به سمت بيتاللّحم رفتيم. در سمت شرقى واقع بود. قالالله تعالى: وَ اذْكُرْ فِي الْكِتٰابِ مَرْيَمَ إِذِ انْتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِهٰا مَكٰاناً شَرْقِيًّا 1 عمر افندى مدير آنجا، تا مسافتى به استقبال ما آمده بود.
بيتاللحم
قريه معتبرى است. عمارت عاريه دارد و اغلب سكنۀ آنجا نصارا است. شوارع آن پست و بلند است و مولد حضرت عيسى عليه السلام در آنجا است. در جلو آن فضاى بزرگى است و در زاويۀ سمت يسار آن، درِ كوچكى است. از آنجا داخل مسجد صغيرى مىشوند كه مربع است و از وسط آن داخل مسجد بزرگى مىشوند كه مستطيل است. بيست ستون در سمت يمين دارد و بيست ستون در سمت يسار. به اين معنى در هر طرف، دو قطار ستون دارد و در هر قطارى ده ستون است و وسط مسجد گشاده است و در ابتدا و انتهاى مسجد نيز غرفه مرتعفى بنا نهادهاند و سقف اين مسجد از چوب است. گويند از بناى هيلانه مادر قسطنطين است و از آن مسجد، داخل فضاى مسقف ديگر مىشوند كه در عرض مسجد اول واقع است. سطح وسط آن مرتفع است و جنبين آن منخفض و به قدر نيم ذرع ارتفاع و انخفاض آنها است و هر يك شاهنشينى دارد و عقب شاهنشين، وسط كليسا است و در وسط آن طاقنمايى از سنگ ساخته صليب را با انواع زينتها در آنجا گذارده بودند و در فضاى مسجدى كه شاهنشين دارد چهلچراغها آويختهاند و زير آن سردابى است، چند پله دارد كه به ميان سرداب مىروند، شمعها روشن كرده بودند، در دست كشيشها بود و در سمت يمين طاقنماى مرتفعى بود، سنگى بر آن گسترده بودند. مولد حضرت عيسى در همانجا است. يك ذرع و يك چارك طول آن