233بقعه نقرۀ مشبك است و ضريح مباركشان در وسط بقعه و برابر در است. پردۀ اطلس سبز مفتولدوز روى ضريح كشيدهاند و به قدر يك ذرع مخمل مشكى نيز بر آن وصل كرده، اين عبارت را با مفتول دوختهاند، هذا قبر خليلالله عليه السلام ، بقعۀ مباركه مدوّر است و دو پنجره دارد، يكى رو به صحن و يكى به مسجد حضرت يوسف و در برابر درِ بقعه، قرآن بزرگى در روى رحل گذاردهاند. بعد از زيارت باز كردم كه بخوانم، سورۀ مباركۀ انّا فتحنا بيرون آمد، به فال نيك گرفتم.
بقعۀ حضرت يعقوب در سمت شمال صحن است، آن هم مانند بقعۀ حضرت ابراهيم است و لايقه زوجهاش در برابر او است. بقعۀ يعقوب در يسار است و بقعۀ لايقه در يمين.
درب اول آن كه وارد فضاى مربعى مىشوند از چوب است و درهاى بقعتين از آهن است. بقعۀ حضرت يوسف در زاويۀ غربى صحن است. قبل از بقعه، مسجد مطوّلى است، محرابى در سمت يسار است و كتابخانه در سمت يمين و در سمت چپ محراب فضايى است، ضريحى گذاردهاند. مىگفتند، مقام حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله خاتم است و از زاويه يُمناى آن مسجد، داخل بقعۀ حضرت يوسف عليه السلام مىشوند. بقعۀ ايشان وسيعتر از ساير بقاع است و درب بقعۀ يوسف نيز آهن است، و تمام اين قباب را بنىاميه بنا كرده و بعضى آنها را مرمت كردهاند.
مسجد جاوليّه
مسجد جادليّه برابر درب بقعۀ حضرت ابراهيم است. در قديم مقبرۀ يهود و كوه بوده است. در عهد ملك ناصر محمد بن قلاوون امير ابوسعد سنجر جاولى، ناظم حرمينالشريفين كوه را بريده و مجوّف كرده مسجد بنا نموده است. چهل و سه ذرع طول آن است و بيست و پنج ذرع عرض آن و شش ستون مضلّع و مربع دارد و تاريخ بناى آن ابتداى ربيعالاخر سنۀ 718 هجرى بوده است. و از اموال خود اين مسجد را بنا نموده است.
صحن
در سمت جنوب ايوانى است؛ چهار هلالى دارد و بر ديوار آن تا نزديك نصف، سنگ سفيد نشاندهاند. درب بقعۀ حضرت ابراهيم خليل در وسط ايوان است و طول