232
وصف مسجد
طول مسجد بيست و هشت قدم و عرضش سى قدم است. چهار ستون دارد، دو ستون در يمين و دو ستون در يسار. وسط مسجد بىستون است و در حقيقت مسجد به سه قسمت منقسم شده و هر قسمتى سه طاق دارد. محراب در بالاى مسجد واقع است و در طرف آن منبرى است از چوب، در زمان خليفه مصر المستنصربالله، در سنۀ 484، به صوابديد بدرالجمالى مدبر دولتش ساخته شده است. تاريخ آن به خط كوفى در آن منبر مكتوب است. و در سمت يسار محراب، ساعت بزرگى آويختهاند و در زاويۀ ديوار شرقى، چند سطر به خط يونانى نوشتهاند كه نويسندۀ آن اليس بوده است. ابتدا بنام خداوند قاهر قادر شديدالبطش نموده، بعد از آن اسامى قبور انبيايى كه در سرداب مدفونند نوشته است و در آخر رقم زده است كتبهالاليس بخطه. و در قرينۀ آن زاويه چند سطر به خط نسخ نوشتهاند كه در تاريخ سنۀ 733 قلاوون اين مسجد را عمارت كرده است.
بالجمله در اين مسجد مغاره و سرداب است كه حضرت ابراهيم و ساير انبيا در آنجا مدفونند. بقعۀ حضرت اسحاق در مسجد در ميان دو ستون سمت يمين است و بقعۀ رفقه زوجهاش در برابر آن ميان دو ستون يسار و بعد از بقعۀ زوجۀ اسحاق، قبهاى است كه اطراف آن گشاده است و نه ستون دارد كه بر هر طرف آن سه ستون است و جاى مؤذّنين است و نزديك درب مسجد، در يمين، قبهاى كوچكى بنا نهادهاند كه اطرافش باز است و چهار ستون دارد و در وسط آن منفذ مدوّرى به ميان سردابى است كه انبيا در آنجا مدفونند و چراغى در آن منفذ آويختهاند و عمق سرداب به اندازهاى است كه مىبايست هفتاد پله طى نمود داخل سرداب شوند و درِ سرداب سابقاً برابر مقبره زوجۀ اسحاق بوده است، مدتى است آن را مسدود نموده منفد را گشودهاند.
بقاع ابراهيم و ساير انبيا
بقعۀ حضرت ابراهيم و ساره برابر يكديگرند. بقعۀ ابراهيم در سمت يمين است و بقعۀ ساره در سمت يسار، و ميان هر دوى آنها فضاى مربع مسقفى فاصله است و درب هر دو