71ب: استطاعت طريقى (سربيه)، «تخلية السرب» يا امنيت راه، بدين معنى كه دررفتن وبرگشتن وبدون تكلف در مكه، خطرى برمال وجان وناموسش نباشد.

ج: استطاعت بدنيه، يا صحت وسلامت بدن، بدين معنى كه از رفتن به حج، مشقت شديد لازم نيايد.

د: استطاعت زمانيه، يا وسعت وقت، بدين معنى كه وقت كافى براى رفتن به مكه معظمه و بجاى آوردن اعمال واجب در آنجا باشد. پس اگر وقت تنگ باشد حج در آن سال ساقط است.

به عقيدۀ مشهور بين متقدمين «رجوع به كفايت، نيز ازشرائط حج است، يعنى مكلف بايد درآمدى داشته باشد كه پس ازبرگشتن از حج بتواند خود و عائلۀ خود را اداره كند و دچار فقر و سؤال نشود.» ¹شرايط وجوب حجةالاسلام

حضرت امام خمينى «قدس سره» و ساير مراجع عظام نيز چنان‌كه در «مناسك محشى» آمده است، فرموده‌اند: با چند شرط حج واجب مى‌شود:

1 و 2 - بلوغ و عقل 3 - حرّيت ² 4 - استطاعت از جهت مال و صحت بدن و توانايى، باز بودن راه و آزادى آن و وسعت وقت و كفايت آن.

استطاعت از جهت مال يعنى داشتن زاد و راحله، كه توشۀ راه و مركب سوارى است. و چنانچه عين آن‌ها را ندارد، كافى است چيزى مثل پول يا متاع ديگر داشته باشد كه ممكن است آن را صرف در تهيۀ آن‌ها نمايد و شرط است كه مخارج برگشتن را نيز داشته باشد. ³يك نكتۀ اخلاقى از استاد شهيد مطهرى

استاد شهيد مطهرى در كتاب «حج» كه حاوى يادداشت‌هاى آن بزرگوار است، مى‌نويسد: گاهى بعضى افراد مى‌پرسند، چطور است كه از نظر اسلام استطاعت مالى و استطاعت بدنى و استطاعت طريقى شرط است، اما استطاعت روحى و اخلاقى شرط نيست؟ يعنى چطور است كه حاجى بايد از لحاظ مالى آن قدر ثروت داشته باشد كه به راحتى به مكه برود و برگردد و ضربه‌اى به كار و كسب و وضع خانواده‌اش وارد نشود، و از لحاظ بدنى بايد سالم باشد، مريض نباشد، از لحاظ راه بايد امنيت