293ثالثا در آيات بسيار و منابع اسلامى بيشمارى آمده كه نشان مى‌دهد ذبيح، اسماعيل بوده است به عنوان نمونه در حديث معتبرى از پيامبر گرامى صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم:
«أَنا بنُ الذَّبيحَين 1؛ من فرزند دو ذبيحم»
منظور از دو ذبيح يكى پدرش «عبداللّٰه» است كه عبدالمطلب، جد پيامبر صلى الله عليه و آله نذر كرده بود او را براى خدا قربانى كند. سپس يكصد شتر به فرمان خدا فداء او قرار داد و داستانش مشهور است و ديگر «اسماعيل» بود، زيرا مسلّم است كه پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله از فرزندان اسماعيل است، نه اسحاق.
در دعايى كه على عليه السلام از پيامبر گرامى صلى الله عليه و آله نقل كرده مى‌خوانيم:
«يٰا مَنْ فَدا اسماعيلَ مِنَ الذِّبحِ» 2
اى كسى كه فدايى براى ذبح اسماعيل قرار دادى.
به هر حال آنچه براى ما از همه محكم‌تر است ظواهر آيات قرآن است كه به خوبى نشان مى‌دهد كه ذبيح، اسماعيل بوده است، گرچه براى ما تفاوتى نمى‌كند كه ذبيح، اسماعيل باشد يا اسحاق، هر دو فرزند ابراهيم و پيامبر بزرگ خدا بودند، هدف روشن شدن اين ماجراى تاريخى است. 3