294

حرف «ر»

راز توجه به كعبه در نماز

شايد اين سؤال براى بسيارى پيش آمده، كه چرا ما به سوى كعبه نماز مى‌گزاريم، مگر خداوند مكان خاصى دارد، كه آن مكان كعبه باشد؟ مگر خداوند در قرآن نمى‌فرمايد: «فَأَيْنَمٰا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللّٰهِ » ¹ به هر سمتى كه رو كنيد، خدا آنجا هست، پس چرا ما فقط به سمت كعبه نماز مى‌خوانيم؟

آيت‌اللّٰه جعفر سبحانى در پاسخ اين سئوال مى‌فرمايد:

بر خلاف آنچه «ابن ابى العوجاى مادى» هم عصر امام جعفر صادق عليه السلام مى‌انديشيد؛ هدف از توجه به كعبه در حال نماز، پرستش كعبه و يا سنگ و گل نيست. همۀ نمازگزاران خدا را مى‌پرستند و همگى با وجود توجه به كعبه، به نام خداوند يكتا مى‌گويند:

«إِيّٰاكَ نَعْبُدُ وَ إِيّٰاكَ نَسْتَعِينُ» ².

علّت اين كه در نماز به كعبه توجه پيدا مى‌كنيم، اين است كه كعبه خانۀ توحيد است، به دست پيامبران بزرگ الهى براى اهل توحيد ساخته شده است، هيچ معبدى از نظر سابقه به پاى آن نمى‌رسد، چنانچه قرآن مى‌فرمايد:

«إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنّٰاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبٰارَكاً وَ هُدىً لِلْعٰالَمِينَ» ³.

نخستين خانه‌اى كه براى مردم (و نيايش خداوند) قرار داده شده، در سرزمين مكه است كه پربركت و مايۀ هدايت جهانيان است.

آيين مقدس اسلام براى ايجاد وحدت ميان نمازگزاران و هماهنگ ساختن صفوف نيايشگران واجب كرده است كه همگى نماز را به يك زبان بخوانند، و همگى در حالت نماز به قديمى‌ترين معبد