234
16
أ
حج و عبرت‌هاى آن
غزالى فصل هفتم كتاب كيمياى سعادت را به موضوع حج اختصاص داده است.
در اين بخش به موضوعاتى چون شرايط، اركان، واجبات، محظورات و كيفيت حج و در پايان عبرت‌هاى حج پرداخته است. با توجه به اهميت مباحث مزبور كه روح آن همسويى مسائل حج با مسائل مربوط به قيامت است عيناً از متن اصلى كتاب بهره گرفته و آن را ذكر مى‌نماييم.
اما عبرت‌هاى حج آن است كه اين سفر بر وجهى بر مثال سفر آخرت نهاده‌اند؛ كه در اين سفر مقصد خانه است و در آن سفر خداوند خانه. پس، از مقدمات و احوال اين سفر بايد كه احوال آن سفر ياد مى‌گيرد. 1زمان وداع با دوستان
چون اهل و دوستان را وداع كُند بداند كه اين بدان وداع ماند كه در سكرات مرگ خواهد بود و چنان بايد كه پيشين 2، دل از همۀ علايق فارغ كند، پس بيرون شود، چنان‌كه اندر آخر عمر دل از همۀ دنيا فارغ كند و گرنه سفر وى منغّص بُوَد.
هنگام فراهم نمودن توشۀ سفر
و چون زادِ راه از همۀ نوع‌ها ساخته كند و همه احتياطى كه به جاى آورد نبايد 3 كه در باديه بى‌برگ ماند. بايد كه بداند باديۀ قيامت درازتر و هولناك‌تر است و آن‌جا به زاد حاجت بيش‌تر است.
هنگام سوار شدن به مركب
و چون بر جمّازه 4 بنشيند، بايد از جنازه ياد آرد، كه به يقين داند كه مركب وى اندر آن سفر آن