233
حَجَة الاسلام
حجة الاسلام اوّلين حجى است كه بر هر مسلمان واجب مى‌شود، به بيانى ديگر، حجة الاسلام حجى است كه بيش از يك مرتبه در تمام عمر، بر مستطيع واجب نيست. 1 و شرايط وجوب «حجة الاسلام» بطور مفصّل در مناسك حج 2 آمده است.
در مقابل اين حجّ، حجى است كه وجوب آن به خاطر نذر مى‌باشد و يا حج‌هايى كه مكرراً به صورت استحبابى انجام مى‌شود.
يكى از حج‌هايى كه پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله انجام داده است، معروف به «حجة الوداع» است كه گاه آن را «حجة الاسلام» و گاه «حجة البلاغ» نيز ناميده‌اند.
بنابراين حجة الوداع، همان حجة الاسلام است، چنان‌كه ابن عباس آن را حجةالاسلام ناميده است.
«ابن سعد» در«طبقات» مى‌گويد:«ابن عباس» كراهت داشت نام«حجة الوداع» را بر حج رسول خدا بنهد و خود آن را حجةالاسلام مى‌ناميد. شايد اصرار وى از آن جهت بود كه بزرگترين شاخص حج پيامبر آن بود كه در طى مناسك حج، اسلام با تمام محتوايش به نمايش گذارده شد، و در برابر حج شرك‌آلود جاهلى، حج صحيح ارائه گرديد .
خصوصيات چشمگير «حجةالوداع»، نشانگر اين حقيقت است كه پيامبر در قالب مناسك حج و در طى اين جريان باشكوه، تمامى قدرت اسلام و عظمت مسلمانان و نقش رهبرى را به نمايش گذاشتند و تجلّى روح توحيد را در ايجاد همبستگى باشكوه و استحكام و استوارى و يك سو و يك جهت نمودن هدف‌ها و خلوص و پاكى نيت‌ها و خدايى شدن همۀ حركت‌ها و تلاش‌ها ارائه دادند. و دشمنان را در برابر اين همه عظمت و قدرت و معنويت به خضوع و احساس عجز واداشتند 3.