108مى‌كردند.

32

‍أ

ايام معلومات و ايام معدودات

منظور از «ايام معلومات» و «ايام معدودات»چيست؟ آيا مراد از هر دو مورد يكى است، يا متفاوت مى‌باشد؟ چنانچه در آيۀ شريفه آمده است «وَ يَذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ فِي أَيّٰامٍ مَعْلُومٰاتٍ عَلىٰ مٰا رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعٰامِ » ¹ خداوند را در ايام معلومات ياد كنيد و نيز در سورۀ بقره آمده است «وَ اذْكُرُوا اللّٰهَ فِي أَيّٰامٍ مَعْدُودٰاتٍ » ². ميان مفسران در اين زمينه گفتگوست و روايات اسلامى در اين زمينه متفاوت است.

گروهى از مفسران، به استناد برخى از روايات اسلامى، معتقدند كه منظور از ايام معلومات ده روز آغاز ذيحجه است و ايام معدودات «ايام التشريق» يعنى روزهاى يازدهم، دوازدهم و سيزدهم ذيحجه مى‌باشد، روزهايى كه نورانى و روشنى بخش همۀ دلهاست.

در حالى كه گروهى ديگر، طبق بعضى ديگر از روايات، گفته اند: هر دو اشاره به ايام تشريق است و ايام تشريق را گاهى همان سه روز گرفته‌اند و گاهى روز دهم، يعنى عيد قربان را نيز بر آن افزوده‌اند.

جملۀ «فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلاٰ إِثْمَ عَلَيْهِ» ³ (كسى كه در دو روز مراسم، ذكر خدا را بجا آورد گناهى بر او نيست) كه در سورۀ بقره آمده، نشان مى‌دهد كه ايام تشريق بيش از سه روز نيست، زيرا تعجيل در آن، سبب مى‌شود كه يك روز از آن كاسته و تبديل به دو روز گردد.

ولى با توجه به اينكه در آيات سورۀ حج بعد از ذكر «ايام معلومات» مسألۀ قربانى آمده و مى‌دانيم قربانى در روز دهم انجام مى‌گيرد. اين موضوع تأييد مى‌شود كه ايام معلومات ده روز آغاز ذى‌الحجه است كه به روز دهم، روز قربانى ختم مى‌گردد. و به اين ترتيب تفسير اول كه دوگانگى مفهوم ايام معلومات با ايام معدودات باشد تقويت مى‌گردد. اما با توجه به وحدت تعبيرهايى كه در هر دو آيه وارد شده بيشتر اين مسأله به ذهن مى‌رسدكه هر دو اشاره به يك مطلب است، هدف در هر دو توجه به ياد خدا در ايام معينى است، كه از دهم ذى‌الحجه شروع مى‌شود و به سيزدهم آن ماه پايان مى‌يابد.البته يكى از موارد ذكر نام خدا، ذكر نام او به هنگام قربانى است. ⁴