232مسكونى نبوده، بلكه به صورت يك وادى بوده است. ولى دعاى آن حضرت در سوره ابراهيم، هنگامى است كه آن سرزمين از شكل وادى بيرون آمده و به صورت شهر تغيير شكل يافته است. ¹9. اين كه اين خانه به دست پيامبرى چون ابراهيم كه مورد توجه همه اقوام و ملل است بنا و يا تعمير مى‌شود، و از آثار او به شمار مى‌رود، خود عاملى است تا اين كه كعبه وسيله‌اى براى هدايت همگان باشد. ²10. مى‌گويند: كعبه براى پيروان محمد بسان شجره براى موسى است، مبارك است چون منور به انوار ذات خداست، و هدايت است چون منور به انوار صفات اوست. و هر كسى به حسب استعدادش از آن بهره مى‌گيرد. ³11. تفاوت كعبه و مسجد الاقصى در اين است كه خداوند درباره كعبه فرمود: «مباركاً»، يعنى اين خانه، خود مبارك، بركت‌دار و بركت دهنده است. اما در باره مسجد الاقصى فرمود كه اطراف را بركت داديم: « ...إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بٰارَكْنٰا حَوْلَهُ (اسراء:1)».

12. اين كه فرمود: «للذى ببكة» به ما مى‌آموزد كه وقتى مهمانى را به خانه دعوت كردى لازم است آدرس دقيق ارائه دهى تا دعوت شوندگان خوب آن را شناخته و اشتباهى نگيرند.

***