223دفاع نگشتند و از جمع مسلمانان كناره گرفتند. با توجّه به اينكه تعداد مسلمانان در هنگام خروج از مدينه حدود هزار نفر بوده، افرادِ باقيمانده بيش از هفتصد تن نبودهاند.
ابناسحاق مىنويسد: «انخزل عنه عبداللّٰه بن أبيّ بثلث الناس». 1واقدى در «مغازى» و ابوجعفر در «تاريخ الرّسل و الملوك» نوشتهاند:
«عبداللّٰه بن أبي از محلّ شيخين با سيصد كس جدا شد و پيغمبر خدا با هفتصد كس بماند.»
لذا با توجّه به تأكيد ابنسعد در «الطّبقات الكبرى» مبنى بر اينكه «انخزل عبداللّٰه بن أبيّ بثلثمائة و بقي رسولاللّٰه - صلّىاللّٰه عليه [ وآله ] وسلّم - في سبعمائة و معه فرسه و فرس لابي بُرْدة بن نياز». 2 مىتوان به موقعيّت مسلمانان در برابر قدرت تهاجمى قريش پى برد. با اين همه محمّد صلى الله عليه و آله حاضر نشد كه به تعقيب كسانى كه بازگشتند، بپردازد و يا با گفتگو و اعمال قدرت، مانع نقش عبداللّٰه بن ابى در بازگرداندن يك ثلث از مدافعان مدينه شود و اين خود از اهمّ مدارك و مستندات تاريخى است كه نشان مىدهد پيامبر صلى الله عليه و آله هيچگاه به شيوۀ جنگجويان عمل نكرده است؛ زيرا او به جنگ اعتقاد نداشت تا به نتيجۀ آن بينديشد. او صرفاً به نيّت دفاع از مدينه عازم احد گرديد و آزادى افراد را در چنين دفاعى محترم مىداشت و حاضر نشد با بدانديشانى تفاهم كند كه مىتوانست به نيروى آنها قوّت و قدرتى عليه مشركان به دست آورد. در منطقۀ «شيخين» نيز وقتى «عبداللّٰه بن ابى» از گروه مدافعين جدا شد، پيامبر صلى الله عليه و آله راهش را باز گذاشت.
البتّه در برخى نوشتههاى تاريخى ادّعا شده است كه جداشدن عبداللّٰه بن ابى در ثنيّةالوداع واقع شده است و بعضى ديگر آن را در شوط و عدّهاى آن را در شيخين و يا در فاصلۀ بين آن دو دانستهاند.
به عقيدۀ حقير اين تفاوت در اقوال، اهمّيّت چندانى ندارد؛ زيرا با توجّه به موقعيّت