188مفهوم همگانى بودنِ مسجدالحرام، يا منطقه حرم اين است كه در نگهداشتن حرمت و قداست اين سرزمين و انجام مناسك حج و عمره، فرقى بين ساكنان آن و كسانى كه از خارج به اين سرزمين وارد مىشوند وجود ندارد و اهل اين منطقه داراى هيچگونه خصوصيتى نيستند.
احترام حرم و عبادت و مناسك آن، حق عمومى مسلمانان است و هر نوع ايجاد مزاحمت و ممانعت در اين راه، تجاوز به حقوق همگانى آنان محسوب مىگردد. اين عمل نوعى الحاد و ظلم است كه مرتكبين آن بايد به شديدترين وضع مجازات و تنبيه شوند. (نُذِقْهُ مِنْ عَذٰابٍ أَلِيمٍ.)
دنبالۀ آيۀ «وَ مَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحٰادٍ بِظُلْمٍ» در حقيقت بيان جزاى صدر آيه است؛ به اين معنا كه اگر كسى اين حق همگانى مردم را مورد تجاوز قرار دهد، نوعى الحاد از روى ستمگرى است و عذاب اليم جزاى او است. 1مفهوم اين سخن آن است كه قدسيّت و تعظيم و معنويّت حرم، چيزى نيست كه در انحصار فرد يا گروه خاصّى قرار گيرد، بلكه اين حق، كه حقيقت عبادت حج و عمره است، متعلّق به جهان اسلام بوده و همه مسلمانان بطور يكسان از اين حق برخوردار مىباشند.
مفاد آيه چنين است كه پاسدار حرم و حامى قدسيت آن و خادم اين معبد و بپا دارندۀ احترام اين سرزمين، كسانى هستند كه حق عبادت در آن را دارند. بنابر اين اصلِ قرآنى، حرم بايد با نظارت و مراقبت معنوى نمايندگان واقعى ملل مسلمان جهان اداره شود و شؤون روحانى و عبادى حرم بر عهدۀ هيأت نمايندگى جهان اسلام باشد.