281حضرت صلى الله عليه و آله به كعبه در حجةالوداع را بپذيريم، درحالىكه در تأييد ورود يكبار در حجةالوداع نيز - چنان كه گفته شد - جاى بحث است، چه رسد به دوبار!
در حديثى كه سهيلى در جمع دو حديثِ متضاد آورده، مطلبى در اين باره وجود ندارد كه بايد در زمان ياد شده، اتفاق افتاده باشد. لفظ اين حديث در كتاب دارقطنى از اين قراراست: عبداللّٰهبن محمدبن عبدالعزيز از وهببن منبّه از دايى خود، ازابن ابىليلى، از عكرمةبن خالد، از يحيىبن جعده، از عبداللّٰهبن عمر نقل كرده كه گفته است:
پيامبر صلى الله عليه و آله وارد خانۀ كعبه شد، سپس بيرون آمد و بلال پشت سرش بود. از بلال پرسيدم: آيا رسول خدا صلى الله عليه و آله نماز خواند؟ گفت: نه، فرداى آن روز (آن حضرت) وارد (كعبه) شد، از بلال پرسيدم: آيا نماز خواند؟ گفت: آرى. دو ركعت.
روبهروى تنۀ درخت خرما به گونهاى ايستاد كه تيرك دوّمى در سمت راستش باشد.
دارقطنى در حاشيۀ اين حديث نوشته است: ابن ابىليلى، حافظ نيست.
در اين حديث چنانكه ديده مىشود، سخنى از زمان ورود پيامبر صلى الله عليه و آله به كعبه نرفته است و اگر چنين فرض كنيم كه در اين حديث دو دفعه ورود (به كعبه) و نماز دريكى از دفعات، شده كه آن هم در حَجّةالوداع و روز عيد قربان و يا بنا بر برداشت سهيلى فرداى آن روز است، نشانى دال بر اين احتمال در حديث يافت نمىشود؛ چرا كه احتمال مىرود آن دو روزى كه پيامبر صلى الله عليه و آله طى آنها وارد كعبه شده (و اتفاق مطرح در حديث) روز عيد قربان و اولين روز بعد از آن، يا روز اوّل بعد از عيد قربان و دومين روز بعد از عيد قربان بوده است، يا اين كه آن دو روز در فاصلۀ ورود به مكه و خروج از آن براى وقوف در عرفه بوده است. مىدانيم كه آمدن حضرت صلى الله عليه و آله به مكه صبح روز چهارم ذىحجه رخ داده است.
در حديثى كه دار قطنى ذكر كرده، به فرض كه آن را حمل بر حجةالوداع كنيم، چيزى مانع از اين احتمالها وجود ندارد. هر چند در صحيح بخارى مطلبى ذكر شده كه