264كرده و آنهايى كه آن را نفى كرده‌اند مستقيماً بيان نشده كه اين نماز در روز فتح مكه به جاى آورده است، بلكه اين امر در حديث ابن‌عمر و حديث جابر كه خواهد آمد و احاديث ديگر تصريح شده است؛ بنابراين حديث كسانى كه به زمان اين نماز اشاره نكرده‌اند، حمل بر اين دسته احاديث مى‌شود؛ چرا كه احاديث يكديگر را تفسير مى‌كنند و احاديث تفصيلى، حديث مختصر را شرح مى‌دهند.
«نووى» در شرح صحيح مسلم، پس از نقل حديث ابن‌عمر - كه گفته است:
رسول‌خدا صلى الله عليه و آله روز فتح مكه پيش آمد و وارد محوطۀ كعبه شد - به همين نكته اشاره مى‌كند و مى‌گويد: اين نشان مى‌دهد است كه آنچه در احاديث مربوط به ورود آن حضرت صلى الله عليه و آله به كعبه و نماز در آنجا گفته شده، مربوط به روز فتح (مكه) است و در اين نكته، خلافى نيست و (مسلماً) اين امر در روز حَجَّةُالوداع صورت نگرفته است. اين مطلب با روايتى كه در تاريخ ازرقى آمده تأييد مى‌شود؛ در اين روايت آمده است: جدّم به نقل از سفيان‌بن عُيَيْنَه گويد: از چند تن از علما شنيدم كه گفتند: پيامبر صلى الله عليه و آله تنها يك بار در سال فتح مكه وارد كعبه شد و پس از آن تاريخ، حج گزارد ولى وارد (كعبه) نشد. 1 در اينجا به برخى از احاديث صحابۀ در اين باره اشاره مى‌كنيم.
حديث «بلال» در صحيحين و كتب ديگر، از روايت ابن‌عمر نقل شده است.
حديث جابربن عبداللّٰه در «شرح معانى‌الآثارِ» طحاوى روايت شده كه گفته است: فهد از ابوبكربن ابى‌شيبه، از شبابه، از مغيرةبن مسلم، از ابن‌زبير، از جابر نقل كرده است كه گفت: پيامبر صلى الله عليه و آله در روز فتح (مكه) وارد خانۀ (كعبه) شد و در آنجا دو ركعت نماز گزارد.
امّا حديث شيبه در معجمِ ابن قانع روايت شده و متن آن از اين قرار است: خليدبن محمد، از قواريرى، از محمدبن حمدان، از ابوبشر، از مسافع‌بن شيبه، از پدرش نقل كرده كه گفت: پيامبر صلى الله عليه و آله وارد كعبه شد و دو ركعت نماز به جاآورد. آنگاه تصاويرى در آن ديد و فرمود: اى شيبه، اين تصاوير را از جلويم بردار. اين كار بر شيبه دشوار بود.
مردى به او گفت: آنها را با زعفران بپوشان (با زعفران اندود كن) و او همين كار را كرد.